هامون / Hamoon

2011-12-25T23:12:00.000+08:00

12.25.2011

حالم بده. دلم نوشتن می خواد. دلم خوندن می خواد. دلم تنهایی می خواد.
دلم حرف زدن نمی خواد. دلم شادی نمی خواد. دلم غم می خواد. دلم یه موسیقی محزون، مثل همین پیانو و ارکسترای شوپن، می خواد.

آدمی پرنده ای است ...

2011-12-13T19:44:00.000+08:00

آدمی پرنده ای است
که هر کجا که پر کشد برای او وطن شود
سرنوشت برگ ندارد آدمی
که چون از بلند شاخه اش جدا شود
پایمال عابران کوچه ها شود!!!

پی نوشت:

یه شعر دیگه هم هست که میگه:
آدمی پرنده نیست
که هر کجا که پر کشد برای او وطن شود
سرنوشت برگ دارد آدمی
برگ چو از بلند شاخه اش جدا شود
پایمال عابران کوچه ها شود

چرا تصمیم گرفتم زن بگیرم؟

2011-11-11T11:11:00.000+08:00

10Nov2011

حکایت عجیبی است. آخه چرا باید یک نفر بخواد زن بگیره؟ کیه که ندونه زن گرفتن یعنی سرآغاز رشته ی عریض و طویل مشکلات عجیب و غریب. از مشکلات تو با مادر زنت، و زنت با مادر شوهرش که بگذریم، زن گرفتن مسئولیت میاره. باید مواظب اخلاق و رفتارت با زنت، پدر زنت، مادر زنت (بخصوص!)، دایی ها و خاله ها و عموها و عمه ها و زن دایی ها و زن عموها و... زنت باشی وگرنه قشقرقی بپا میشه اون سرش ناپیدا. تازه خرج زندگی هم که بدون بچه سه برابر و با بچه n برابر میشه. البته شاید از وسط به بعدش خوب بشه (تازه اون هم شاید)، ولی گفتگو نداره که اوایلش فقط دردسره. (یعنی الان حکایت من شد حکایت اون میرزا بنویسی که وقتی کتابتش رو برای طرف خوند، یارو زد تو سرش گفت یعنی من اینقدر بدختم و خودم نمی دونستم؟). بگذریم.

همه چیز خیلی ساده شروع شد و من هم آدمی نیستم که به سادگی از کنار حوادث ساده ی زندگیم بگذرم. یعنی، درسته که مثلا آفتاب هر روز صبح درمیاد و شب هم که میشه در میره، ولی همین اتفاق هر روزه، هر روزش یه درس و مشق جدید داره که می تونه مسیر زندگی رو عوض کنه. باور کنید. مسائل پیچیده اصولا آدمیزاد رو به جاهای سرراست زندگی نمی رسونه. اتفاقات ساده ی روزانه هست که تکلیف زندگی ها رو مشخص می کنه. میگید نه، بروید و یک بار دیگه خوب فیلم "به همین سادگی" رضا میرکریمی رو ببینید. اونوقت شاید قبل از اینکه سرتون به سنگ بخوره بفهمید دارم چی میگم.

باری، گفتم که همه چیز خیلی ساده شروع شد؛ از یه رستوران. یه شب که با بچه ها رفته بودیم برای شام، همینجور که داشتم یک لقمه آیام بریانی می گذاشتم توی دهنم و با بچه ها گرم گفت و شنود و خنده بودیم، یک آن به ذهنم رسید که اگر من الان اینجا نبودم چه می شد؟ نه اینکه من یک جای دیگری باشم. بلکه یعنی اگر من نبودم در این جمع، این جمع باز هم اینطور می خندید و شاد بود؟ اصلا کسی میگفت فلانی کو؟ یا مثلا حیف که فلانی نیست. یا چه میدونم... هر چیزی که التیام روح خسته ی من بشه؟! دیدم که نه. اگر من هم اینجا نبودم هیچ چیزی عوض نمی شد. هیچ چیزی از هویت این لحظه و این مکان تعلق و وابستگی ای به من نداره.

اونجا بود که دلم گرفت. یعنی خیلی دلم می خواست بتونم باور کنم این جمع با من یا بدون من دو حال متفاوت می داشت. ولی این دروغ محضه. این جمع چه با من و چه بی من همین بود. گور بابای فلانی (که من باشم) هم کرده. خوششون باشه، ما که بخیل نیستیم. و تازه، نبینبد رفیقتون یک بار بهتون زنگ می زنه که بیا بریم سینما. خب اگر بگید "نمی تونم بیام، ممنون" فکر می کنید چیزی عوض میشه؟! رفیقتون اگر خیلی رفیق باشه میگه حیف شد. اگر میومد خوش می گذشت. بعدش یک آهی می کشه یا نمی کشه و سرش رو میذاره پایین و میره سینما. همین! ولی فکرش رو بکنید که چه میشه اگر یک نفر باشه که وقتی گفتی "نمی تونم بیام، ممنون" اون هم بگه پس من هم نمیرم. میذارم یه وقت دیگه تا با هم بریم، چون اصلا اگر تو نباشی سینما معنی نداره (جیگر). یعنی می دونید چیه؟ می خواستم یکی به خودم اهمیت بده و محیط برای اون در ازای من تعریف بشه نه من در ازای محیط. جایی برای اون خوب باشه که من درش هستم نه چون همه در اینجا دور هم هستیم، من هم هستم. یکی که بهم اهمیت بده.

البته، تا اینجای ماجرا فقط دلتنگی بود و هنوز فکر زن گرفتن به سرم نزده بود. ولی همانجا بود که یاد دختر بچه ای افتادم که چند روز پیش از اون در یک رستوران دیده بودم. با باباش بود و هر دومون در دو طرف یکی از اون میزهای عمومی نشسته بودیم. اول من بهش نگاه کردم. بی حوصله بودم و اومده بودم تند تند یه فست فود بخورم و راهم رو بگیرم و برم. خپله بود با رنگ سبزه ای که کمی هم به سیاهی میزد. با یه گردن کوتاه که زیر غب غبش قایم شده بود و موهای سیاه و مرتبش هم اصلا به لباسهای ارزون قیمتش جور در نمی اومد. من بهش خیره شده بودم ولی اون منو به فلانش هم به حساب نیاورد. یعنی می دونید چطوریه، بچه ها تنها موجوداتی هستن که اصلا براشون مهم نیست بهشون خیره شدی. دو سه باری نگاهشون با نگاهت یکی میشه ولی اصلا انگار نه انگار! تا وقتی که خودشون نخواهند به تو توجه کنند، خودت رو جلوشون حلق آویز هم کنی باز اصلا انگار نه انگار. من هم برای چند لحظه ای براندازش کردم ولی از بی محلی اون، نگاه سرخورده ام رو دوباره کشیدم روی میز.

بعد یکدفعه شروع کرد باهام صحبت کردن با زبون مالایی. ولی مالایی زبون سومی هست که من هنوز یاد نگرفتم (و احتمالا هم یاد نخواهم گرفت!). مسلما اون هم با این سن و سالش زبون اول و دوم من را بلد نیست. به همین خاطر و هم بخاطر اینکه تلافی کارش رو که منو به فلانش هم حساب نکرده بود در آورده باشم (آخه من آدم بزرگم!)، بجای اینکه حرف بزنم با اشاره (مثل کرو لال ها) بهش حالی کردم من نمی شنوم. و چیزی که برام تعجب انگیز بود اینکه اون اصلا تعجب نکرد. چهره اش رو در هم نکشید وابروهاش رو اخمو نکرد. در عوض شروع کرد با شکلک با من حرف زدن. کارش اینقدر معصومانه بود که احساس کردم واقعا داره به من توجه می کنه و این من هستم که برایش مهمم. اصلا بگذارید اینجوری بگم؛ فرض کنید همین کار رو با یه نفر آدم بزرگ انجام می دادم. شک نکنید که روش رو می کرد اونطرف و قصه تموم بود. چون من در مرکز نبودم بلکه برای اون آدم بزرگ خودش در مرکز بود. برای همین هم وقتی می دید نمی تونم حرف بزنم بیخیالم میشد. ولی با اون بچه قضیه فرق داره. من در مرکز توجهش هستم به همین خاطر هم وقتی با زبون نتونست ارتباط برقرار کنه شروع کرد به شکلک در آوردن! اونجا بود که فهمیدم من هم چقدر دلم یه توجه این شکلی می خواد. یعنی به قول کتاب کافه پیانو (درسته که از نویسنده اش خوشم نمیاد ولی این که دلیل نمیشه یه قطعه ی قشنگ از کتاب رو اینجا نیارم!):

"هر مردی؛ یک وقتی می رسد به اینجا که دیگر هیچ چیز حال سابق را بهش نمی دهد و خودش هم نمی فهمد که این دگرگونی از کجا آب می خورد. معنی روشن و خودمانی یک چنین وضعیتی این است که طرف، دلش یک بغل گرم می خواهد که مال خودش باشد. یعنی کار با فاحشه و تک پران و مثل آن هم پیش نمی رود. فقط یک زن و آن هم مال خود خودت؛ دوباره ردیفت می کند. وگرنه هیچ بعید نیست کارت به جنون و دیوانگی هم بکشد. "

پیام فیلم جدایی نادر از سیمین

2011-11-03T01:19:00.002+08:00

پیام فیلم جدایی نادر از سیمین:
وقتی در جاده ی زندگی به یه دست انداز می رسی، از روش رد شو. وا نسا شروع کنی به کندن چون بعد از دو سه روز خستگی و علافی تازی خواهی دید که نه تنها مشکلی رو حل نکردی، بلکه یه دست انداز دیگه در جهت مخالف درست کردی!
از روی دست اندازای زندگی باید رد شد!

من یک مطرود اجتماعم هستم

2011-07-20T11:51:00.005+08:00

16Feb2011

20July2011

من یک مطرود اجتماعم هستم. کسیکه نه به خاطر کارهای بدی که می کند، که بخاطر اینکه کارهایی می کند که همه به نوعی به آن اعتقاد دارند مطرود گشته است. نه اینکه بایکوت شده باشد؛ خیر. اتفاقا خیلی هم او را تحویل می گیرند. اما اینها همه تا پای گور است. درون گور تنهای تنهاست. نه دوستی، نه یاوری. حتی دشمنی هم در آنجا ندارد. آنجا جایی است که فراموش شده است. حتی نزد نزدیک ترین دوستانش. خاک، سردی می آورد. من هم فراموش خواهم شد. برای همه. در این گوری که خودم با پنجه هایم برای خویش می کنم تنها منم و خدایم. ایمانم، هوایی است که تنفس می کنم. بدون آن خوراک موریانه ها خواهم شد. دوست دارم روی سنگ قبرم چه بنویسند؟! می خواهم بنویسند این گور کسی است که به جماعت ایمان داشت و برایش بسیار بسیار احترام قائل بود ولی بدون توقع. ولی اینرا اینطور بنویسند: "اینجا گور کسی است که برای جماعت احترام قائل بود نه اهمیت". اینقدر از توده در فرارم که دوست دارم سر گورم هم نیایند. ترجیح می دهم گورم بوستانی از علف باشد تا سنگ سیاه با گلاب شسته ای. از داد و بیدادهای جماعت خسته ام. لااقل بگذارید در گورم آسایش یابم. جنازه ام برای شما. چه در زندگی و چه در مرگ. روحم را ولی برای خودم بگذارید.

من یک مطرود اجتماعم هستم. من مطرود اجتماعی هستم که تا مرا تا پای گورم بدرقه می کنند ولی در باقی مسیر تنهایم می گذارند. اینها که می گویم صرفا گله گذاری است برای اینکه کمی سر دلم سبک شود. خب من هم آدمم و ظرفیتم پر می شود. باید جایی ناله کنم تا کمی سبک شوم. ولی فقط گله گذاری است. برای همین هم می نویسم. به کسی نمی گویم تا حتی حوصله ی کسی را سر نبرم. می گفتم؛ یعنی گله میکردم؛ از اینکه کار از فرد به توده که می رسد چقدر عجیب و غریب می شود. نظام های سیاسی برای این بوجود آمده اند که بشر را در مسیر سعادت یاور باشند. این تشکیل چه به جبر تاریخ و طبعیت بوده باشد یا به اختیار بشر، ولی تغییر آن به دست بشر بوده است. وگرنه این همه تغییر به خود نمی دید. این همه انقلاب و اصلاح و اعتراض از همین جاها پدید آمده. ولی چگونه است که وقتی اقلیتی پیشقدم می شود برای اصلاح فساد سیستمی، توده همراهی نمی کند؟ خوب منتظر می ماند تا بگیرند و بزنند و بکشند و... تا توده بخواهد بیدار شود. و اجازه می دهند آن نظام سیاسی این اقلیت را له کند. نه برای اینکه دزدند یا غارتگرند یا فاسدند. برای اینکه اقلیتی هستند که اکثریت فقط تا پای گور با آنهایند. به نظام سیاسی که با آن مبارزه می کنم کاری ندارم. برایم قابل درک است که او برای بقای خویش می کوشد. ولی از توده دلگیرم. بغض دارم. برای این است که می گویم بر قبرم بنویسند "اینجا گور کسی است که برای جماعت احترام قائل بود نه اهمیت".

من یک مطرود اجتماعم هستم. نه اینکه اینرا تازه فهمیده باشم. مدت هاست که می دانم. و گفتم که. اینها فقط گله گذاری است. وگرنه بسیار هم خوشحالم که در گورم تنهایم. تنهایی گورم را دوست دارم. گور باید هم شخصی باشد. چراکه به دیگران ارتباطی ندارد که سرپنجه هایم خونی شده. از بس که زمین را کنده ام برای حفر این گوری که قرار است جایش هم بعدها معلوم نشود. اگر قرار بود گورم را هم با کسی شریک شوم، خودم را می سوزاندم. دیگر در گورم هم، نمی توانم همراه بودن با این توده را تحمل کنم. اصلا خوبی گور همین است که شخصی است. نه تو به گورهای دیگران کاری داری و نه آنها به مال تو. گور تنها جایی است که از آن وقتی که می فهمی محل آسایش آینده ات است، می توانی تمام تلاشت را روی آن قرار بدهی تا هر چه بهتر بسازیش. هر جور دوست داری. شخصی شخصی. به توده هم کاری نداشته باشی. جماعت عالمین آن طرف دنیا هستند و تو اینطرف. گور تو برای کسی اهمیتی ندارد که بخواهد در کارت دخالت کند. گور شخصی ترین جای دنیاست.

من یک مطرود اجتماعم هستم. و گورم تنها جایی است که برایم مانده. تنها جایی که می توانم خلوت کنم. که امید دارم آنکه در میان جمع با من همراه نمی شود، اینجا دستم را بگیرد. بر من ظاهر شود. حرفم را بشنود. برایش گریه کنم. در بغلش بخوابم. دست مهربانیش را بر سرم بکشد. به دردهایم گوش بدهد. برایم غصه بخورد. دلش برایم بسوزد. کاری را بکند که هیچکدام از این توده نتوانست و نخواست در حقم بکند. این توده برای من ارزشی قائل نیست. من نیز به آن اهمیت نمی دهم. تنها احترامش میکنم. آنهم فقط بخاطر کسیکه می خواهم در گورم کنارم باشد. توده را نمی خواهم. فقط خودم مرا کفایت می کند. فقط او مرا کفایت می کند. برای این است که می گویم بر قبرم بنویسند "اینجا گور کسی است که برای جماعت احترام قائل بود نه اهمیت".

کاریکاتور از مانا نیستانی

دکه ی بدلیجات

2011-07-18T15:01:00.002+08:00

15جولای 2011

موهای صافی دارد. نه خیلی بلند، نه خیلی کوتاه. رنگ اصلیشان سیاه است که مش قهواه ای خورده. شده است مثل شب های ابری کوالالامپور که رنگ سیاهش را تار تار نور برجها و باروها روشن میکند. گیرم که دیگر دیر زمانی است باروها را وسط شهرها می سازند. وگرنه موهایش به همان سیاهی شب های کویر خودمان است. البته موهایش هم نباید به این صافی باشد. صاف کرده یا اتو کشیده. این روزها مد است. سبزه است. با چشمان درشت قهوه ای که حتی به وقت لبخند هم نازک نمی شود. ولی غمزه ای دارند پنهان در دلشان. لبهایش برجسته است. و صورتش نه چندان گوشتالود. غیر از بینی، در این صورت، گِل همه چیز دیگرش خوب سرشته شده. بی چندان آرایشی. یعنی شاید هم دارد و من ندیدم. آنچه دیدم فقط کنتراست ابروها و مژه ها بود. مژه ها پر رنگ شده و ابروها سبک. نه اینکه باریک شده باشند، هنوز پهن اند ولی کوتاه.

از زیور آلات هم فقط چند النگوی خیلی باریک و یک دستبند چرمی یا پلاستیکی سیاه. سیاهی، سیاهی است. یعنی شاید این تنها رنگی است که کم و زیاد ندارد. تند و کند ندارد. همه شان فقط "سیاه" اند. چه سیاهی دستبند باشد چه سیاهی قاطی شده با النگوهای نقره ای رنگش. گردنبند هم ندارد. دو گوشواره ی نگینی اش را هم محض خالی نماندن عریضه اینجا می نویسم. ولی از لاک نقره ای ناخن ها و دو حلقه ای که دارد نمی توانم بگذرم. هر چه النگوها باریک است، حلقه ها اما پهن است. و هر دو در دست راست. خوشبختانه. یکی بر شست نشسته و دیگری بر اشاره. اشاره ای به من شاید. یا هر آنکه در جای من نشسته باشد. موبایلش هم صورتی رنگ است. که به وقت صحبت با مشتری ها یا وقتی بیرون می آید آنرا در جیب پشتش می گذارد.

لباس چندانی ندارد. پایین تنه اش فقط یک شلوارک جین آبی با سنگ شور سفید. و کوتاه. هم از بالا و هم از پایین. یعنی شکمش بین پیراهن و شلوارکش پیداست. ولی بجای ناف، زیر آن تا گودی بالای شرمگاهش بیرون افتاده. شاید چون لاغر است و شاید این هم مد است. کفشهای سیاه مخملیش با آن پاپیون طلایی رویشان را هم در مغازه پا نمی کند. بالاتنه اش اما داراتر از این است. یک تاپ سیاه که حجابی از پیراهن مشکی پف کرده ای در برش گرفته. سه دکمه ی بالای پیراهن را باز گذاشته ولی خط سینه اش پیدا نیست. که شاید از لاغری است نه از منع غمزه. آستین های بندینک دارش هم تا بالای آرنج تابیده شده.

خوش سلیقه است. اینرا از دکوربندی مغازه اش می گویم. یا بهتر بگویم، دکه اش. اول فکر کردم خریدار است. ایستاده بود و شال ها را دور گردنش امتحان می کرد. با آن شال چگالی لباس هایش هرم وارونه ای بود. اینجا بود که اول بار نگاه هایمان به هم خورد. من نگاهش می کردم وقتیکه سرش را چرخاند. چون نگاهش می کردم او هم زل زد به چشمهایم. او نگاهش را برگرداند و به کارش ادامه داد. من هم به کارم ادامه دادم. یعنی هنوز نگاهش می کردم. شاید لبخندی هم زد. نمی دانم. آخر، تفسیر آدمی از اطرافش غیر از خود واقعیت بیرونی، به انگار درونیش هم بستگی دارد. دو نفر دیگر هم در دکه بودند. اولی که رفت و دختر مورد نظر پولها را در کیف برزنتی صورتی ساده و بدون طرحش که گذاشت دستم آمد که فروشنده است.

می گفتم. خوش سلیقه است. مغازه اش دکه ای است در ورودی مالی. متشکل از چهار ستون چوبی سفید. از سه ور آزاد و از چهارمی به دکه ی همسایه خورده. این طرف را دیواری ساخته از سه ردیف شال که کلا تا اندازه ی سرش بالا آمده. از آن سه ور دیگر، دو ورش میز دارد و سومی یک طبقه پر از وسایل و یک راه به درون که همان در باشد. آن دو ور دیگر را میزها بسته اند. می دانید، برای قوانین طبیعت، انسان چیزی فراتر از سایر جانداران و حتی بیجان ها نیست. این خود انسانها هستند که با گنده گوزیشان فکر می کنند تافته ی جدا بافته ای هستند. این فقط آدمها نیستند که ظاهر و باطنشان یکی نیست. میزهای زیادی دیده ام که رویه شان قشنگ است و خودشان به خرابی چوبهای موریانه زده. این میزها را هم از باطنشان خبر ندارم. اهل قضاوت نیستم. ولی ظاهرشان به لطف کسی خیلی زیبا شده. روی میزها را پارچه ی مخملی سفیدی پهن کرده. از آنها که با آن عروسک می سازند. کمی از این مخمل از لبه ی میز آویزان است. و زیر آن یک تور نازک سفید زیبا با گلهای کوچک سبز و صورتی؛ کمرنگ نقش بسته بر آن. این توری را به شکل هلال در آورده. همانجور که بالای پرده ها را درست می کنند. زیر آن هم یک پارچه ی صورتی براق تا زمین جاری است. با چین های بزرگ. باز همانطور که پرده ها را چین می دهند. من روبروی یکی از این میزها نشسته ام بر نیمکتی و تکیه داده به ستونی و این خزعبلات را می نویسم.

بدلیجات می فروشد. شال و انگشتر و از همین چیزها. سر دکه سقف ندارد. و دور تا دورش چوبهایی عمود بر ستون ها کوبیده شده. که از پهلو به چوبه ی دار می ماند. بی طناب البته. و بر آن پارچه ی صورتی زیبایی به شکل سایبان کوچکی آویزان است. به همراه پارچه ی صورتی گلداری با گلهای زرد و سفید در وسطش. هر چند این سقف ها برای هر پنج دکه یکسان است ولی اگر به من است، چون این دختر خوش سلیقه است، این سایبان صورتی زیبا هم سلیقه و پیشنهاد و کار اوست. نُه تا چراغ مطالعه ی پایه بلند هم برای روشن کردن میزها و شالها کار گذاشته. و همه اش سفید. هم نورشان و هم خود چراغها. خوش سلیقه است چون می توانست مثلا از نور زرد یا آبی یا سبز استفاده کند و دکه اش را جلف کند. آنوقت البته دیگر من نمی نشستم درباره اش بنویسم. چون خوش سلیقه است دارم می نویسم.

الان یک ساعتی می شود که اینجا نشسته ام و نگاهش می کنم. دیگر راحت به هم نگاه می کنیم. بیشتر من نگاه می کنم. کاری برای کردن ندارم جز همین دیدن و نوشتن. او فقط گهگاهی؛ تا مطمئن شود هنوز هستم و به او نگاه می کنم. باید مشتری هایش را رتق و فتق کند. چند باری بیرون آمده. گاهی هم نشسته. چند باری هم وسایلش را مرتب کرده. گاهی هم دستش را به درون موهای نرمش فرو برده. همه دارند می روند. از مغازه دارها و مشتری ها و عابرین. ولی او هنوز هست. من هم هستم. به قول کوندرا داریم "طنازی" می کنیم. وعده های بدون ضمانت به هم می دهیم. با نگاه هایمان. همین نگاه کافیست. دارم فکر می کنم بروم و چیزی بگویم. بروم و انگشتری انتخاب کنم. بعد بگویم به نظر شما این برای یک دختر مناسب است بگیرم؟ شما ترجیح می دهید دوست پسرتان کدامشان را برای شما بگیرد؟ یکی را نشان بدهد. و من بگویم که همان را می خواهم. و بگیرم. بعد بگویم هدیه ای برای تو. چون سوژه ی نوشته ام بوده ای. و چون یک ساعت تمام داشتم تماشایت می کردم. و چون...

رفتم و جلوی بساطش ایستادم. چندتا از انگشتر ها را ورانداز کردم. یکی را خریدم. ولی چیزی نگفتم. تشکر کردم و آمدم بیرون. بعد از چند دقیقه باز برگشتم. گفتم در این یک ساعتی که اینجا بودم چیزی درباره ی شما نوشتم. می خواهم به عنوان تشکر یادگاری به شما بدهم. انگشتری بنفشی که چشمم را گرفته بود برداشتم و دادم بهش. پولش را هم دادم. گفتم که جمعه همین حدودها باز هم می آیم. چیزی نگفت جز لبخندی. این یکی لبخند دیگر خیال نبود. جمعه باز خواهم آمد. همین حدودها. که ماه در آسمان به رنگ ابرهاست و خورشید دم غروب طلایی طلایی. آنوقت این انگشتری نشانه خواهد بود...

آهستگی

2011-06-27T11:08:00.000+08:00

27Jun2011

صبح دکمه ی آسانسور رو که زدم، به نرده ها تکیه دادم و منتظر بودم. از اون بالا یه آقایی رو دیدم با موی کوتاه وزوزی، یه صورت خپله و چشمای پف کرده که هر دقیقه یک خمیازه ی عمیق می کشید و پاهاش هم موقع راه رفتن از زمین جدا نمیشد. شکمش هم حدود بیست سانتی از خط فرضی که نوک دماغش رو به شست پاهاش وصل می کنه پیش تر بود. یه بچه ی کوچیک هم همراهش بود. از اون نق نقوهایی که هی دستاشون رو از بدنشون آویزون می کنند و خودشون رو از باباشون. یه بچه ی خپله که صدای نق نق هاش تا اینجا، طبقه ی دهم بالا می اومد. توی آساسنور فکر می کردم یعنی منم قراره در آینده اینقدر چندش آور بشم؟! بشم یه خیک چربی که با سرش پول در می آره و با شکم و زیر شکمش خرج می کنه؟

شب که بر می گشتم در همون آسانسور یک آقای دیگه ای هم در آسانسور بود. دستش بچه اش هم تو دستش. با لبخندی به هم سلام کردیم. خیلی استوار بود و پر انرژی. از اونهایی که نق های یک بچه ی مفو رو می تونه تا یک ساعت تمام با آرامش تحمل کنه (البته بچه اش اصلا مفو نبود، خیلی هم خوب و شیرین بود). از اونایی که در بحرانهای کاری وقتی همه چیز به غایت خراب میشه، بعد از یه نفس عمیق با یک لبخند حاکی از اطمینان بر میگرده تا کار رو دوباره درست کنه. از اونایی که شب اون بحران کاری وقتی بر میگرده خونه عاشقانه ترین بوسه رو به عنوان سلام به همسرش میده. آسانسور در طبقه ی ششم وایساد و تکونش منو دوباره به خودم آورد. باز هم با لبخندی شادتر از اولی بدرقه اش کردم. اگه اون چیزی که از مخیله ام گذشته بود وصف دقیق زندگی این مرد نبود، می تونست چیزی باشه که خودم می خوام باشم. که می خوام به قول کوندرا زندگی رو با "آهستگی" پیش ببرم.

قمارباز

2011-06-27T11:04:00.003+08:00

21Jun2011

به قمار بازی که تا آخرین شاهی ته جیبش رو هم باخته محبت نکنید. آزاری هم بهش نرسونید. چون نه توان اینو داره که در مقابل مشت های شما گارد بگیره ( و نه اصلا می خواد که گارد بگیره) و نه از شدت بدبختی معنی محبت شما رو درک میکنه. برای اون همه چیز فلاکت باره و تنها چیزی که در ذهنش جریان داره ( نه مشت ها و نه محبت ها، که) قمار بعدی است...

پی نوشت: طرح نوشتن یه داستان کوتاه رو بر اساس این نوشته دارم.

عشق

2011-06-20T23:08:00.005+08:00

18Jun2011

یک ملت ارزش فدا کردن جانی را دارد
و یک نفر ارزش فدا کردن ملتی را...

می توانم آنقدر عاشق ملتم باشی که جانم را فدایش کنم
و آنقدر عاشق کسی که ملتم را فدایش کنم...

من جانم را فدای ملتم می کنم و و ملتم را فدای چشمان تو...

از داستایوفسکی متشکرم

2011-06-17T23:12:00.003+08:00

8Jun2011

پس از تمام کردن هر کتاب، زندگی ای را آغاز می کنم. جنایت و مکافات داستانی بود سراسر درد و رنج و اندوه. که تن را ریش میکند و روح را می ساید. لیکن همین نقطه ی عطف ماجراست. یا شاید بهتر است بگویم نقطه ی عطف داستایوفسکی است. مردی که تمام زندگانیش درد بود و رنج. و همین مرا به ستایش او وامی دارد. همانگونه که خود می گوید: "من در برابر تو زانو نزدم، در برابر تمام رنج و عذاب بشری زانو زدم". من نیز اینگونه در برابر او زانو می زنم.

شاید اکنون بتوانم بگویم ستایش انگیزترین بخش زندگی هر انسانی و آنچه او را تعالی می دهد رنج های اوست. آنچه از وجود انسانی که ستایش بر انگیزتر از باقی است رنج است و درد. درد ایمان. رنج ایمان. رنج عبادت. رنج سختی زندگی. رنج بیهودگی. درد مصائب. رنج تسلیم شدن.

رنجی که در جنایت نهفته بود و دردی که در مکافات آن، روایات بدیعی نبودند. توصیفات بدیعی بودند. توصیفاتی بدیع از احساس هایی کهنه و همیشگی. آنچه انسان را وامی دارد با گوشت و پوست و استخوان هم پایه ی داستان رنج بکشد تجربه ی شخصی اوست از آنچه روایت می شود. از جنایت هایی است که خود مرتکب شده و دردهایی است که با آنها مکافات پس داده. داستان شرح پیچیده تر و عمیق تری است از آنچه به کرّات دریافته ایم و تجربه کرده ایم. و هنر نویسنده در این است که شاخه ی کوچک تجربه ات را با درختی به وسعت رنج خویش پیوند می دهد و در آنی، شاخه ی کوچک رنجت به عظمتی می رسد که جلا دهنده ی روحت می شود. بیماری تنت می شود. افق دیدت می شود. سرچشمه ی جوششت می شود. منتهای حیاتت می شود. و ابتدای مماتت.

و آنچه آنرا به نهایت و در نهایت به تعالی می رساند عشق است. و چه زیبا و دلهره آور است آنگاه که رنج را با عشق در می آمیزد. از یاس زایش دوباره را تصویر می کند. از دلِ شکسته بارقه های عشق را می نمایاند. عشقی که باز هم با رنج پیوسته است. و زیبایی این عشق نیز از رنج درون اوست. شاید تنها این رنج است که می ماند...

پی نوشت: نمیدانم این ستایش رنج بود یا داستایوفسکی یا داستانش. و البته نمی دانم چگونه اینان می توانند غیر هم باشند و یکی نباشند.

گزیده های کتاب جنایت و مکافات:

مگر من حس ندارم؟ هر چه بیشتر می نوشم بیشتر احساس می کنم. به همین جهت هم می نوشم، زیرا در این نوشیدن درد و عذاب می جویم... می نوشم چون می خواهم عذاب بکشم! (ص46)

در حالیکه تبسم مرموزی بر لبانش نقش بست، اندیشید" «حالا که به کمک عقل نشد به کمک ابلیس شد!» این پیشامد به او جرات بینهایت داد. (ص125)

راسکلنیکف در ضمن که پیش می رفت با خود اندیشید «در کجا، کجا خوانده بودم که محکوم به مرگی یک ساعت پیش از مرگ می گوید یا می اندیشد که اگر مجبور می شد در بلندی یا بر فراز صخره ای زندگی کند که آنقدر باریک باشد که فقط دو پایش به روی آن جا بگیرد و در اطرافش پرتگاه ها، اقیانوس و سیاهی ابدی، تنهایی ابدی و توفان ابدی باشد و به این وضع ناگزیر باشد در آن یک ذرع فضا تمام عمر، هزار سال، برای ابد بایستد؛ باز هم ترجیح می داد زنده بماند تا آنکه فورا بمیرد! فقط زیستن، زیستن و زیستن – هر طور که باشد، اما زنده ماندن و زیستن! عجب حقیقتی! خداوندا چه حقیقتی! چه پست است انسان!» پس از لحظه ای افزود «اما آن کسی هم که او را به این سبب پست می خواند، خودش هم پست است.» (ص245)

بایست! گوش کن، به تو اعلام میکنم که همه ی شما بدون استثنا پرچانه و مزخرف گوئید. همینکه رنجی در خود بیابید، چون مرغی که در حال تخم کردن قدقد کند، شما هم گوش همه را با رنج خود می برید! حتی در این مورد هم از مولفین بیگانه دستبرد می زنید! کوچکترین اثر زندگی مستقل در شما نیست. از روغن «سپرماسنت» ساخته شده اید و بجای خون آب در رگهاتان جاری است. به هیچکدام از شما ایمان ندارم. اولین فکرتان در هر وضعی که باشید، آن است که چگونه می شود به انسان شبهتی نداشت! (ص258)

و مانند غریقی که به کاهی متوسل شود، ناگهان پنداشت که او هم می تواند زندگی کند، که زندگی هنوز در پیش است. (ص288)

ای سگان، اگر راضی نیستید، بمیرید! (ص340)

گاهی احساس می کرد که انگار هذیان می گوید. به حال تب و لرز خوشی می افتاد. گاه با حرارت و شتاب می اندیشید: «پیرزن که مزخرف است! پیرزن که شاید هم اشتباه بود. مطلب سر او نیست، پیرزن فقط بیماری بود... می خواستم زیادتر از حد تجاوز کرده باشم... من انسانی را نکشته ام، بلکه اصولی را کشته ام! اصولی را نابود کرده ام، اما از حد نتوانستم تجاوز کنم و همچنان در آنسوی حد ماندم... کاری که توانستم بکنم کشتن بود! اما این را هم از قرار معلوم نتوانستم... اصول؟ برای چه آنوقت این احمق رازومیخین سوسیالیست ها را دشنام می دهد؟ مردم زحمتکش و تاجر برای "صلاح و سعادت عموم" کار می کنند... نه، زندگی یکبار نصیب من می شود و دیگر هرگز برایم وجود نخواهد داشت. من نمی خواهم منتظر سعادت عمومی بشوم. می خواهم خودم هم زندگی کنم و الا بهتر است اصلا زنده نباشم. خوب، پس چه؟ من فقط نخواستم از کنار مادر گرسنه ام بگذرم و یک روبل را در جیب خود محکم نگهدارم و در انتظار سعادت عمومی باشم و بگویم "من هم یک آجر برای سعادت عمومی گذاشته ام، در خود آرامش قلب احساس می کنم!..." هه، هه! آخر چرا به من راه دادید؟ من که فقط یک بار زندگی می کنم. من هم می خواهم...

و بعد ناگهان خنده ای چون دیوانگان سر داد و اضافه کرد:

آه که از نظر زیبا شناسی واقعا شپشی بیش نیستم! همین و نه چیز دیگری.(ص408)

من در برابر تو زانو نزدم، در برابر تمام رنج و عذاب بشری زانو زدم. (476)

راسکنیکف با دقت بیشتری به سونیا خیره شد و آنگاه پرسید:

-سونیا، خیلی در برابر خدا دعا می کنی؟

سونیا ساکت بود. راسکلنیکف در کنارش ایستاد و منتظر پاسخ بود.

سونیا ناگهان چشمان درخشان خود را به سویش گرداند، دستش را در دستهای خود فشرد و با نیروئی خاص، بشتاب زمزمه کرد:

-آخر بدون خدا من چه می شدم؟

جوان با خود اندیشید: «همانطور است که فکر میکردم!» سپس برای اطلاع بیشتر از او پرسید:

-خداوند در عوض با تو چه می کند؟ (ص478)

شمع مدتی بود که در شمعدان کج، داشت به آخر می رسید و در این اتاق فقیرانه قاتل و فاحشه را، که بطور شگفت آوری بر سر کتاب جاویدان به هم نزدیک شده بودند، روشن می نمود. (ص485)

چه باید کرد؟ آنچه را باید شکست، یکباره و برای همیشه باید شکست و نابود کرد، همین و بس و رنجش را هم پذیرفت. (ص487)

اکنون هیچکس بدبخت تر از تو در دنیا نیست! (ص601)

مضحک این است که یکبار سوالی برای خود طرح کردم که اگر مثلا ناپلئون جای من می بود و برای آغاز کار و راه خود تولن و مصر، و گذشتن از کوه من بلان برایش مطرح نمی بود، بلکه بجای تمام این چیزهای زیبا و عظیم فقط و فقط یک پیرزن مضحک، زن یک کارمند امور قضایی سر راهش می بود، که تازه او را هم می بایستی بکشد تا بتواند از صندوقش پولی برباید، -برای باز کردن راه زندگیش، می فهمی- آن وقت آیا او به این امر تن در می داد، اگر راهی در پیش نمی دید؟ ایا مشمئز نمی شد از اینکه راه حل مزبور بسیار مبتذل و ... و گناه است؟ (ص605)

آن وقت همه اش از خودم می پرسیدم چرا آنقدر احمقم. اگر دیگران نفهم هستند و من یقین می دانم که نفهمند، پس چرا خودم نمی خواهم عاقلتر شوم. بعد، سونیا، دانستم که اگر منتظر شوم تا همه عاقل شوند، خیلی وقت لازم است... بعد نیز دانستم که چنین چیزی هرگز نخواهد شد، مردم تغییر نخواهند کرد و کسی آنها را تغییر نخواهد داد و نمی ارزد که انسان سعی بیهوده کند! بله، همینطور است! این قانون آنهاست... قانون است، سونیا! همینطور است! و من اکنون می دانم سونیا، کسی که عقلا و روحا محکم و قوی باشد، آن کس بر آنها مسلط خواهد بود! کسی که جسارت زیاد داشته باشد، آن کس در نظر آنان حق خواهد داشت. آن کس که امور مهم را نادیده بگیرد، بر آن تف بیاندازد، او قانون گذار آنان است. کسی که بیشتر از همه جرات کند، او بیش از هر کس دیگری حق دارد! تابحال چنین بوده است و بعدها نیز چنین خواهد بود! باید کور بود که اینها را ندید. (ص609)

سونیا، خواستم بدون دلیل منطقی و جنائی، بکشم، برای خاطر خودم بکشم، فقط به خاطر خودم! (ص611)

چی؟ کشیش؟... لازم نیست... پول زیادی که ندارید؟... من گناهی ندارم! خداوند بدون کشیش هم باید ببخشاید... خودش می داند چقدر رنج برده ام! اگر هم نبخشد، مهم نیست!... (ص632)

خوب، درد و مصیبت کشیدن هم کار خوبی است، درد بکشید. شاید میکلکا حق داشته باشد که می خواهد تحمل مصیبت کند. می دانم که باورتان نمی شود، اما زیاد فلسفه نبافید، خود را مستقیما بی هیچ تفکر به اختیار زندگی بگذارید نگران نباشید. زندگی شما را به ساحل می رساند و به روی پای خودتان قرار می دهد. (ص668)

هیچ چیز در دنیا دشوارتر از صمیمیت و صراحت واقعی نیست و هیچ چیز هم اسانتر از تملق بیجا وجود ندارد. اگر در صراحت و صمیمیت فقط جزو صدمین ان نادرست باشد، فورا ناموزونی مخصوصی بگوش می خورد و غوغایی به پا می شود. و اما اگر در تملق تمام اجزایش نادرست باشد، باز هم مطبوع است و نسبتا با لذت شنیده می شود. (ص691)

راسکلنیکف با همان حرارت ادامه داد:

-من آمده ام به شما اطمینان دهم که همیشه شما را دوست می داشتم. آمده ام به شما رک و راست بگویم که هر چند بدبخت خواهید شد، اما با این همه بدانید پسرتان شما را بیش از خودش دوست می دارد و هر آنچه درباره ام فکر میکردید: که سنگدلم و دوستتان ندارم، همه اش نادرست است. (ص724)

بد خویم، خودم میدانم. اما آخر اگر استحقاق ندارم، چرا انقدر دوستم می دارند! ای کاش تنها بودم و کسی مرا دوست نمی داشت و خودم هم هرگز کسی را دوست نمی داشتم! (ص752)

سونیا اولین کسی بود که راسکلنیکف برای اعتراف به نزدش آمده بود. هنگامیکه وجود انسانی دیگر برایش ناگزیر شد، در وجود سونیا در پی آن انسان برآمد. (ص753)

این به آن معنی است که حاضرم تمام مکافات و صلیب را بر دوش خود بگیرم، هه، هه، هه! مثل اینکه تا بحال کم رنج برده ام! (ص755)

نه، من اشکهایش را می خواستم. (ص 757)

این زن بچه به بغل تقاضای کمک دارد، عجیب است که مرا خوشبخت تر از خود می داند! (ص758)

اگر باید جام را سرکشید، یکمرتبه تا آخرین جرعه همه را باید سرکشید... (ص760)

برای چه زنده باشد؟ چه هدفی داشته باشد؟ برای رسیدن به چه منظوری تلاش کند؟ زنگی کند تا فقط وجود داشته باشد؟ اما او که سابقا هم هزاران بار آماده بود وجودش را بخاطر عقیده، به خاطر امید و حتی بخاطر تخیلی فدا کند. تنها وجود داشتن، برای او همیشه کم می نمود. پیوسته در پی چیز بیشتری بود. شاید فقط به سبب نیروی خواسته هایش بود که در آن زمان خود را انسانی خوانده بود که بیش از دیگران مجاز باشد. (ص781)

بسیار ی از ناجیان بشری که قدرت را به ارث نبرده اند، بلکه خود آن را بدست آورده اند، می بایستی در همان نخستین گامهای خود اعدام می شدند. اما آن اشخاص گام های خود را تا سر منزل مقصود رساندند و به همین دلیل "حق" با ایشان شد، اما من به هدف نرسیدم، در نتیجه حق نداشتم به خود چنین اجازه ای را بدهم. (ص782)

در این هنگام اصلا قادر به حل مشکلی نبود، فقط احساس می کرد و بس. به جای فلسفه بافی، زندگی فرا رسیده بود و در وجدانش می بایستی چیز کاملا تازه ای بوجود آید. (ص790)

تاس زندگی

2011-06-11T22:32:00.000+08:00

با اله بودن یا هیچ نبودن تنها یک قدم فاصله داشت. هیچ نبودن ولی زنده بودن. زنده بودن، همانگونه که زن فرانسوی در شب هم آغوشیشان در گوشش زمزمه کرده بود. اله بودن ولی در وحشت بودن. همانگونه که قربانیش، خدایگان پیشین به وقت مرگ زمزمه می کرد. هنگامیکه راه های پیش رویت به یک اندازه پررنگ اند، بگذار زندگی برایت تاس بریزد. و او به تماشا نشست. چه بهتر از این؟ به تماشای تاس ریختن زندگی نشست. در آن جنون تاس زندگی بهترین تصمیمش را رقم میزد.

مردی که چشم می پوشید

2011-06-09T01:53:00.003+08:00

8Jun2011

در طول بیست و چند سال خدمتش این اولین باری بود که به چنین شخصی بر می خورد. از همان دفعه ی اولی که دیدش تصمیم گرفت زیر نظرش داشته باشد. خیلی بکارش می آمد. دقیقا همان کسی بود که می توانست سازمان را متحول کند. شخص کاملا بدرد بخوری بود. بخصوص اینکه قیافه ی مناسبی هم داشت. نه تنها ظن کسی را بر نمی انگیخت، بلکه از آن چهره هایی داشت که کاملا قابل اعتماد می نمود. بعد از بیست سال کار و تجربه و گذراندان دوره های مختلف، دیگر این چنین چهره هایی را خیلی خوب تشخیص می داد. خودش هم همان اوایلی که کارش را شروع کرده بود شرایط کمابیش مشابهی داشت. هم با استعداد بود و هم بسیار قابل اعتماد می نمود. علاوه بر این با آن چهره ای که داشت امکان نداشت کسی به حرفه ی اصلی او شکی ببرد. ولی یک ایراد عمده داشت. البته خودش هم خوب می دانست. با این حال نمی توانست کاری در موردش انجام دهد. یعنی حتی یکبار هم به فکرش خطور نکرده بود که خودش را امتحان کند. آخر هر شخصی برای خودش مرزهایی دارد. به همین خاطر هم به اندازه ای که استعداد داشت در کارش پیشرفت نکرد. هرچند که وضعیتش در سازمان برای خودش رضایت بخش بود. اگر توانسته بود مرزهایش را کمی عقب تر ببرد، جایگاه فعلیش را در سازمان سالها پیش بدست آورده بود. با این حال این اصلا موجب نمی شد که بخواهد به سازمان و ضوابط آن بی اعتنایی نشان دهد. اعتقاد از آن نکاتی است که اینجا خیلی بکار می آید. و او اعتقادی بسیار محکم داشت. و اصلا همین اعتقاد سبب شد دنبال این شخص بیافتد. شاید که بتواند جذبش کند. اگر موفق میشد او را همراه کند گام مثبتی برای سازمان برداشته بود. و هر چند که شاید برای خودش رقیبی تراشیده بود، ولی بالاخره اعتقادش می گفت صلاح سازمان بر صلاح خودش ارجحیت دارد. هر چند که او هم دیگر آخرهای کار بود. پس از سالها استخوان ترکاندن، او هم الان برای خودش کسی بود. و خودش هم خوب می دانست که کمتر استعدادی است که بتواند جای تجربه را بگیرد. آن هم در این کار. که با وجود استعدادها، آنچه بیشتر از خطاها جلوگیری می کند تجربه است. به همین خاطر هم هست که حتی اگر جذبش هم می کرد خیالش راحت بود. چند سالی را باید زیر دست خودش می گذراند. و داشتن این چنین شاگردی هم کلی بر ابهتش در سازمان می افزود. و همه را بیش از پیش مطمئن می کرد که چقدر داغ سازمان را بر سینه می زند.

اما این جوان چیز دیگری بود. از آنهایی که در در هر پنجاه سال فقط یکی را مثلش می توان یافت و از قضای روزگار این یکی به تور او خورده بود. به همین خاطر هم خیلی با احتیاط جلو می رفت. تجربه این سالیان خوب به او آموخته بود که با صبر کردن ضرر نخواهد کرد. هر چه بیشتر صبر کنی، گامهایت را محکمتر و مطمئن تر بر خواهی داشت. این جوان یک ویژگی خیلی خاص داشت. وگرنه استعدادش چندان هم از او بیشتر نبود. اینرا در یک نگاه فهمید. خود او هم خیلی خوب می دانست که این ویژگی شاید در زندگی عادیش خیلی به چشم نیاید و شاید اصلا کسی متوجه آن نشود، ولی اگر جذب سازمان می شد ظرف چند سال جوان را از درون نابود می کرد. هر چند که این دقیقا چیزی بود که مامور همیشه مواظب بود شخصا به سمتش نرود. زیرا در عین حالیکه کارش را بسیار دوست می داشت، ولی آدم خانواده دوستی هم بود. پس از سالها که از ازدواجشان میگذشت، هنوز باهمسرش زندگی عاشقانه ای داشت. و همین امر بود که نمی گذاشت زیاد از عدم پیشرفتش ناراحت باشد. زیرا بین پیشرفت در کار و عشق همسر، او دومی را انتخاب کرده بود. و این برای خودش هم اثبات عشق بود و راضی نگهش می داشت.

ولی این جوان نه. کاملا مشخص بود که هیچ چیز نمی تواند او را متوقف سازد. یعنی اگر این استعداد بی تفاوتیش را خوب به خودش می شناساندند، دیگر هیچ مرزی در انسانیت جلودارش نبود. هر چند که می توانست عاشق شود، ولی در عین حال هم می توانست در آنی دست از عشقش بشوید. نه همسر، نه والدین و نه فرزندان نمی توانستند مانع رسیدن او به هدف شوند. و پر واضح است هنگامیکه این چیزها نتوانند مانع عمل کسی شوند، دیگر موانع چه به سادگی کنار زده خواهند شد. مامور خوب می دانست که چنین استعدادی در عین حال چه براحتی می تواند زندگی را نابود کند. اتفاقی که حتما رخ می داد. بازی که نیست. کار است. ولی چه اهمیتی دارد؟ مهم تر از زندگی این شخص یا هر شخص دیگری سازمان است. و ارتقا و پیشرفت هر چه بهتر تشکیلات. و مگر غیر از این است که زندگی های زیادی در همین سازمان یا بوسیله ی آن نابود شده است؟ این هم یکی دیگر روی باقی موارد. کار در سازمان یعنی همین. یعنی اینکه گاهی چشم هایت را ببندی و ماشه را بروی انسانیت و زندگی انسانها بچکانی. حتی اگر بدانی که ظلم می کنی. این از شرایط اولیه و مقدماتی کار در سازمان است. بعد از آن پیشرفتت بستگی به این دارد که چقدر بتوانی چشم هایت را محکمتر ببندی. مامور وقتی به این چیزها فکر می کرد ابروهایش در هم می رفت. آخر بالاخره هنوز بوهایی از انسانیت در وجودش بود. هر چند که چشمانش را بروی خیلی چیزها بسته بود ولی در عین حال از بیاد آوردن آنها هم عذاب می کشید. و خودش اینرا نشان زنده بودن انسانیت در وجودش می دانست و حتی به آن افتخار می کرد. هر چند که این افتخار را هیچگاه به زبان نمی آورد چرا که این چیزها در سازمان اصلا با روی خوش مورد استقبال قرار نمی گرفت. ولی خودش می دانست که هنوز هر چند بسیار ناچیز، انسانیت در وجودش هست؛ چرا که هیچگاه قادر نشده بود از خانواده اش به خاطر سازمان چشم بپوشد. البته به خاطر اینکار مواخذه هم نشده بود. در سازمان همه غالبا همینطورند. استعدادها به ندرت ظهور می کنند و اگر از آنها بگذریم، حال و روز بقیه خیلی توفیری با هم ندارد.

الان هم که مامور از کافه بیرون آمده بود و در این ساعات پس از غروب خورشید به سمت خانه می رفت، کسی نمی دانست این کز کردن و فرو کردن مشتها در جیب و بالاآوردن یخه ی پالتواش و به زیر افکندن سرش از سوز سرمای شبی زمستانی است یا از آنچه در کافه گذشته است؟ نمی شد درست تشخیص داد جمع کردن ابروها بخاطر جوابی است که گرفته؛ یا از خوشحالی پنهانی درونش در مقابل اهداف سازمان شرمنده است؟ انسانها براستی پر از این احساسهای متناقض اند که تا در درونشان نباشی، نمی توان کنه آنرا تشخیص داد. البته خود مامور هم خیلی از جوابی که شنید شگفت زده نشد. بالاخره عمری تجربه و کارکشتگی در پشت سر دارد. خوب هم می دانست که بیشتر از این کاری از دستش ساخته نیست. هر چه آموخته بود بکار بست. با صبر و حوصله و با مهارت تمام. ولی خب، هر چه باشد طرف ملابلش هم استعداد شگرفی بود. مسلما کنار آمدن با او به این راحتی ها نبود. یعنی از آن آدمها نبود که بشود با بحث متقاعدش کرد. استدلالات و تفکرات خاص خودش را داشت. آن هم نه از آن تفکرات سطحی که بشود راحت به چالش کشیدشان. و هر چه مامور آکنده از تجربه بود، مرد جوان نیز آکنده از تفکر بود. مامور هم به خوبی تشخیص داده بود که با بحث و استدلال کار بجایی نمی برد و مرد جوان در این حیطه از او قدمها جلوتر است. و اگر این کار از دست مامور برنیاید، از دست هیچکس دیگر در سازمان بر نخواهد آمد. به همین خاطر هم بود که قراری که مامور گذاشت نه برای بحث، که برای گرفتن جواب نهایی پیش از بحث بود. یا جوان تمایل داشت به سازمان بپیوندد یا نداشت. و در این مورد هم کاری بیش از این از مامور بر نمی آمد.

ولی شاید مامور می توانست از راه های دیگری جلب نظر جوان را بکند. از طریق رفتارهایی که این تیپ از آدم ها می پسندند. با سوالهای کوتاه و روشن و مستقیم. می دانست که روده درازی فقط احتمال به هدف رسیدنش را کمتر می کند. به همین خاطر هم بود که یک راست رفت سر اصل مطلب. البته خب طبیعتا از رتبه و جایگاه خود در سازمان چیزی نگفت. ولی به جوان گفت که نامش جعلی است. و البته چرا که نگوید وقتیکه مطمئن است جوان از همان برخوردهای اول به کار و نقشه ی او پی برده. ولی چند وقتی موش و گربه بازی و نقش بازی کردن برای یکدیگر هیچکام را رنجه نمی کرد. حتی از این کار خوششان هم می آمد. بالاخره هر کار پرمخاطره ای احتیاج به سرگرمی های بی خطری هم دارد. و اینگونه پرستیژها برای همه خوشایند است. و به همین خاطر هم بود که حتی موقع صحبت هم هر دو طوری رفتار کردند که انگار این اولین بار است پرده از کار و وظیفه ی مامور برداشته می شود. مامور پیشنهادش را خیلی صریح مطرح کرد. و البته با کمی هم اغراق درباره ی مزایا و جایگاه این شغل. و از اینکه چگونه پله های ترقی را بسیار سریعتر از مردم عادی طی خواهد کرد. ولی خب زیاد هم مبالغه نکرد. بالاخره با آدم باهوشی طرف بود که نمی شد سرش کلاه گذاشت. پس چه بهتر که هر چه واقع بینانه تر و صادقانه تر رفتار کند. و البته ناگفته پیداست که ذکری از استعداد جوان نرفت. این از آن چیزهایی نبود که بتوان در صداقت گفتگو گنجاندش. باید پوشیده می ماند. مامور خیلی خوب می دانست که مطرح کردن این امر چقدر شرایط گفتگو را حساس خواهد کرد. مثل کارد دو لبه ای بود که یا توجه جوان را به سرعت جلب می کرد و یا اینکه او را بکلی منصرف می ساخت. پس همان بهتر که مطرح نشود. مامور فکر کرد بهتر است بگذارد کارها با صبر پیش رود. درثانی، حتما خود جوان به این استعدادش بیش از دیگران وقوف داشت. وگرنه آن همه تفکر و مطالعه به چه کارش می توانست بیاید اگر که حتی این نقطه از وجودش را بر او آشکار ننموده باشد.

جواب جوان هم بسیار صریح و روشن بود. ابتدا خوب با صبر و حوصله به حرفهای مامور گوش داد (و این مامور را بسیار خشنود کرد چراکه این رفتار نشان از بلوغ جوان نسبت به عامه داشت و مامور را از انتخاب درست خود خشنود می کرد). بعد هم که شروع به صحبت کرد پیدا بود در باب آنچه درباره ی آن صحبت میکند مدتها اندیشیده است و شاید هم همین امر دلیل لبخند خفیفی بود که در ته چهره ی مامور نقش بست. البته علت رد درخواست مامور هم چندان مامور را شگفت زده نکرد. مامور نیز مدتها به این جواب اندیشیده بود و تنها سعی کرده بود که شاید با صبر و بردباری بیشتر راه گریزی از آن بیابد. هر چند که خودش هم می دانست هیچ گریزگاهی از چنین جوابی نخواهد بود. بالاخره او هم در این بیست و چند سال موهایش را در آسیاب سفید نکرده بود و برای خودش انسان شناس قدری شده بود.

ولی اکنون که دیگر از کافه بیرون آمده بود، آن چهره ی گرم و صمیمی هم در او کمرنگ تر میشد. یخه ی پالتواش را بالا آورده بود و دستها را در جیبهای پالتواش فشرده میکرد. پاسخ منفی شنیدن حتی اگر برای آن آمادگی کامل داشته باشی باز هم سخت است. چرا که مرتب بیاد خاطراتی می افتی که در آینده می توانست اتفاق بیافتد ولی این "نه" همه را نقش بر آب کرده. و با اینکه مامور نمی خواست به این چیزها فکر کند، این خاطرات بدون اراده ی او در ذهنش رژه می رفتند و همین اوقاتش را کمی تلخ می کرد. خاطراتی از ارتقا و تجلیلی که سازمان بپاس خدمات این جوان از او خواهد کرد. تصویر قدم زدنش در راهروهای سازمان درحالیکه همه جا خبر از شگفت کاری های جوان در آخرین ماموریتش بود و او خود را شکسته تر از همیشه به دیگران می نمایاند تا به اطرافیانش بفهماند که این جوان حاصل دوران خدمت او به سازمان است. و اینکه بویسیله ی این جوان او می توانست ارادتش به ایدئولوژیهای سازمان را بیش از پیش بنمایاند.

ولی پاسخ جوان همه ی این نقشه ها را نقش بر آب کرد و کاری کرد که خاطرات آینده هیپگاه به وقوع نپیوندد. همانطور که مامور حدس زده بود، جوان از استعدادش در نادیده گرفتن همه چیز و همه کس در زندگی خویش به خوبی واقف بود و حتی همیشه بواسطه ی خوفی درونی، سعی در پنهان کردن آن داشته است. و البته همین زکاوت مامور در شناختن این استعداد جوان را به سوی او جذب کرد. چرا که برای جوان هم سروکله زدن دائم با عامه ی مردم کاری خسته کننده بود و البته جوان هم نتوانست از رغبتش برای هم صحبت شدن با کسی که در مرتبه ای بالاتر از عامه می شنود و می فهمد و می گوید، چشم پوشی کند. ولی باز مسئله در حد و مرزها بود. در اینکه هر کس تا کجا می خواهد مرزهای پیش رویش را پشت سر بگذارد. از کدام مرزها می تواند عبور کند. و مهمتر از آن، از کدام مرزها می خواهد عبور کند. شاید این که افراد باهوش در چه سمتی گام برمیدارند به استعداد درونی انسانها باز می گردد، شاید هم به تربیت خانوادگی آنها یا جامعه. چگونه این افراد میانه های محور مختصات انسانیت را (که عامه بر آن ایستاده اند) رها می کنند به سمت بی نهایت مثبت یا بی نهایت منفی این محور به پیش می روند. تشخیص این جهت دهی ها در نوابغ سخت است چرا که باید نبوغی بیش از نبوغ این نوابغ داشت تا بتوان آنرا مورد بررسی قرار داد. به هر روی این عوامل هر چه باشد، جوان تصمیم داشت به سمت بینهایت مثبت این محور حرکت کند. قدرت همانگونه که برای همه وسوسه کننده است، برای او نیز بسیار مورد علاقه بود و نمی توانست از آن چشم بپوشد. و حتی با اطمینان می توان گفت که دستیابی به قدرت برای نوابغ بسیار فریبنده تر از دیگران است چرا که آنها نزدیکی و احتمال دستیابی خود با آنرا بسیار روشنتر از دیگران می بینند. مامور هم به همین خاطر در بین صحبت هایش سعی می کرد هر چه بیشتر جوان را متوجه این موقعیت خویش در دسترسی به قدرت سازد. و همه ی امیدواریش به جهت مصادیق قدرت در نزد جوان بود. امیدوار بود جوان مصادیقی را از قدرت بطلبد که سازمان می توانست برای او برآورد. اما جوان ترجیح می داد بودا باشد.

هنگامیکه وجودی رهسپار یکی از دو سر بینهایت محور انسانیت می شود، می داند که آنچه برای طی این طریق نیاز دارد قدرت است. قدرت در پلیدی یا قدرت در نیکی. قدرت در ترساندن یا قدرت در ترسیدن. قدرت در کفر یا قدرت در ایمان. قدرت در اسراف یا قدرت در تقوی. قدرت در ظلم یا قدرت در ایستادگی. اینگونه است که ابراهیم و محمدو بودا و گاندی نیز در طلب قدرت بی نهایت بوده اند. و همچنین است برای چنگیز و نمرود و فرعون و هیتلر. و البته هر دسته در جهتی. پاسخ جوان به مامور همین بود. که تصمیم دارد در سمت مثبت محور راه را آغاز کند. جوان خیلی بیشتر از این هم چیزی نگفت. می دانست که همین پاسخ کفایت می کند. مامور هم خوب معنی کلمات جوان را می فهمید. آخرین کلمات مامور هم از این قرار بود که اگر روزی جوان تغییر عقیده دهد، سازمان از این تصمیم او استقبال خواهد کرد. و هم اینکه گرچه باهم همکار نشدند، ولی مسلما می توانند هم صحبت های خوبی برای یکدیگر باشند. گرچه هر دو آنها به خوبی می دانستند این آخرین ملاقات آنها بوده است. و کسی چه می داند، شاید لبخندی که بر لبان مامور در سرمای بیرون کافه نقش بست ناشی از فکری بود. شاید در حالیکه یخه ی پاتویش را برای مقابله با سرما بالا آورده بود و دست ها را در جیب هایش می فشرد فکر می کرد که گرچه برای سازمان نتوانست کاری انجام دهد، ولی درعوض انسانیت انسانی از نابودی رهایی یافت. آخر شاید هنوز ذره ای از انسانیت در او باقی بود.

2011-05-17T13:42:00.002+08:00

17may2011
فهمیدن و تحمل کردن بعضی چیزها خیلی سخته.......

کوری

2011-05-17T11:13:00.000+08:00

15May2011-8:41pm

کتاب غریبی بود. نتونستم باهاش زندگی کنم ولی با این حال چند صفحه ی آخر کتاب رو ندیده میگیرم. زندگی انسانها همیشه در کثافت و رنج سپری میشه.

خودم هم می دونم که این واقعا نظر من نیست و تحت تاثیر حال و هوای الانم این چیزا رو میگم. ولی حداقل میشه گفت بشریت هم مثل زندگی من در تلاطم دائمی بین خوشی و کثافت، بین خوبی و زشتی، بین بد و زیبا است.

اما اگر موجب تسلی خاطر شود، باید گفت این نیز حقیقت دارد که اگر پیش از هر عملی بخواهیم پیامدهای آن را سبک و سنگین کنیم، صادقانه آنها را بسنجیم، نخست پیامدهای اولیه، بعد پیامدهای محتمله، بعد پیامدهای ممکنه، بعد پیامدهای متصوره، در آن صورت هرگز از اولین فکری که ما را به درنگ واداشت، فراتر نخواهیم رفت.

همیشه چند کلام به موقع در حل مسائل کمک بیشتری کرده تا نطقی مبسوط که کارها را بدتر هم می کند.

سرهنگ مورد اشاره ی ما کور شد، جالب است حالا بدانیم درباره ی عقیده ی متشعشع خود چه فکر می کند، فکرش را کرد، یک گلوله توی مغزش خالی کرد، اسم این را می گذارم نگرش باثبات. ارتش برای دادن سرمشق همواره آماده است.

دختر با دست های لرزان چند قطره دارو در چشمهایش چکاند. به این ترتیب می توانست بگوید که آنچه از چشمهایش سرازیر است، اشک نیست...

روی میز بالای سر دختری که عینک دودی داشت یک شیشه قطره ی چشم دیده می شد، چشم هایش بهتر شده بود، اما خودش نمی توانست این را بداند.

عقل و حماقت بشری در همه جا یکیست.

من می توانم با بدبختی های همسایه ام کنار بیایم، در حقیقت انسانی که فاقد پوسته ی دومی بنام خودبینی باشد هنوز از مادر نزاده است.

حرکاتی هستند که همیشه نمی توانیم برایشان توضیح ساده ای بیابیم، و گاه حتی توضیح پیچیده ای هم یافت نمی شود.

خوشبختانه، به طوری که سرگذشت بشر نشان داده است، غیرعادی نخواهد بود اگر شر به خیر بینجامد، و کمتر حکایت شده که خیر به شر بینجامد، تناقضات دنیای ما از این دست است، بعضی مستلزم دقت و توجه بیشتری است.

... مثل آن دونده ی مسابقه ی ماراتون هستند که در سه متری خط پایان افتاد و مرد، هر چه باشد تردید نیست که تمام زندگی ها پیش از موعد پایان میگیرد.

اما نکته در صبر و استقامت شماست، نکته در گذشت زمان است، باید برای دفعه ی اول و آخر هم که شده یاد بگیریم که تقدیر پیچ و خم های زیادی می خورد تا سرانجام به جایی برسد...

مثل هر چیز دیگر زندگی، باید گذشت زمان سیر طبیعیش را طی کند تا راه حل پیدا شود.

وقتی دنیا بی معنی است اشک چه معنایی می تواند داشته باشد؟

تفاوت صحیح و ناصحیح صرفا به درک ما از روابطی که با دیگران داریم مربوط است، و نه به درکی که از خودمان داریم.

ما آنقدر از مرگ می ترسیم که همیشه سعی می کنیم از تقصیرات اموات بگذریم، انگار پیشاپیش می خواهیم وقتی نوبت خودمان شد از تقصیرات ما هم بگذرند.

حتی خاک نرم هم صدایی دارد، یادمان نرود که همیشه سنگی در زیر خاک هست که با صدای بلند به ضربه پاسخ می دهد.

این اشک ها پاک کردنی نیستند، مگر با زمان؛ و یا از خستگی پایان بگیرند.

مرد و ماه

2011-05-14T16:48:00.001+08:00

خداوند که او را می آفرید طنابی به دستش داد و گفت: آن ماه است. با کشیدن این طناب او خواهد مرد. مرد، برای خاطر روشنایی ماه، هیچگاه طناب را نکشید. نمی دانست که با مردن ماه خورشید زاده خواهد شد.

تهوع

2011-05-10T10:23:00.002+08:00

5.9.2011

چه لزومی داره خودم رو خوشحال نشون بدم وقتی که واقعا نیستم؟ چه لزومی داره نشون بدم آدم های اطرافم برام مهمن وقتی که واقعا نیستن؟ لعنتی ها دست از سرم بردارید. بگذارید دمی به حال خودم باشم. از شما هیچ ثمری غیر از درد و رنج مضاعف به من نرسیده. هر وقت که بهتون فکر کردم چشمم تر شده از سنگینی که بر دلم بار کردید. بسه دیگه. کافیه. رهام کنید. برای یک روز. برای یک ساعت. نه ، حتی برای یک دقیقه. تنهام بذارید. نمی خوام دیگه بهانه ها و توجیه های مسخره ی شما رو بشنوم و مجبور باشم سر تکون بدم و لبخند بزنم. ای کاش می تونستم سرتون رو بکوبم به دیوار بگم اینم جواب من به دلایل خزعبل شما. خوبه؟ شیر فهم شدید؟ اصلا چرا خفه خون نمی گیرید. مگه مجبورید این همه مهملات ببافید به هم. فقط کافیه خفه شید و بذارید من کارم رو بکنم. حتی اینقدر آدم نیستید که کمی سنگینی دلتون رو تحمل کنید. حتی اون رو هم برای خوتون نگه نمی دارید. عادت کردید نکبت های دلتون رو بار دل بقیه کنید و بعد یه نفس راحت بکشید مثل قبل به زندگی سگیتون ادامه بدید. از همتون متنفرم. حالم ازتون به هم می خوره. دوست دارم روی صورتتون بالا بیارم تا بفهمید این کثافت هایی که روی دل مردم بار می کنید چه بوی تعفنی داره. دوست دارم یبار بوش به دماغتون بخوره تا بفمید از درون چقدر متعفن شدید و چشم هاتون رو بروش بستید. افسوس که نمی خوام چنین کنم. نمی خوام مثل شما ها بشم و دردهام رو روی دل بقیه سوار کنم. افسوس که ترجیح می دم با بغضی اونها رو قورت بدم تا در ته دلم ته نشین بشن. هنوز خیلی جا برای تعفن جات شما دارم. بگید. خودتون رو توجیه کنید که من هنوز می تونم تعفنات شما رو قورت بدم.

خدایا... چه کنم... حداقل تو منو کمی بیشتر تحویل بگیر... باور کن خواسته ی زیادی نیست داشتن کسی که فقط اشک هام رو از روی گونه هام پاک کنه...

رنج

2011-04-29T18:29:00.002+08:00

4.29.2011

دوست دارم نماز بخوانم تا به خدا بگویم چقدر از رنجی که انسانها می کشند خسته ام...

دوست دارم به انسانها بگویم اگر شما می خواهید می توانید کور و کر باشید... ولی من می بینم، می شنوم و با آن درد می کشم...

انسانها را دوست دارم. به همین روست که از رنجی که بر هم تحمیل می کنند خسته ام... اگر مسیح گفته باشد من تمام رنج بشریت را بر دوش خواهم کشید... به او حق میدهم که چنین کرده باشد...

Parisienne Moonlight

2011-04-28T15:18:00.000+08:00

4.28.2011

I feel I know you

I don’t know how

I don’t know why

I see you feel for me

You cried with me

You would die for me

I know I need you

I want you to

Be free of all the pain

You hold inside

You cannot hide

I know you tried

To be who you couldn’t be

You tried to see inside of me

And now I’m leaving you

I don’t want to go

Away from you

Please try to understand

Take my hand

Be free of all the pain

You hold inside

You cannot hide

I know you tried

To feel …

Postscript: http://www.youtube.com/watch?v=-hH1zutgUGk

نوشتن برای نوشتن

2011-04-26T13:45:00.004+08:00

4.26.2011

سیگاری آتش زده ام و مشغول نوشتن شده ام. فقط می خواهم بنویسم. درباره ی هرچیزی. حتی خود همین سیگاری که قبل از شروع کردن به نوشتن آتش زده ام. بله سیگار. دیگر معتقد نیستم سیگار چیز بدی است. گاه گداری خیلی هم بدرد بخور می شود. یعنی همه چیز همینطور است. نه همیشه خوب است و نه همیشه بد. بُعد زمان در اتفاق افتادن پدیده ها شاید حتی از سه بعد مکان هم مهمتر باشد. چسبیدن به عقیده ای یا نظری و عاری کردن آن از تسلط بعد زمان، دیوانگی است. آری حتی به همین حد دیوانگی که گفتم با همین شدت و اصرار. سیگار هم همینطور است. مثل مشروب و آبجو و قلیون و دیسکو. الان می گویم اینها رو در حالت عادی نمی پسندم. ولی خب گاهی هم هست که بهشان نیاز پیدا می کنی. مثل آن شبی که 7 نخ سیگار پشت سر هم کشیدم. و نمی دانم بجای کشیدن آن هفت نخ سیگار چکار دیگری می توانستم بکنم.

باز فراموش کردم از چه می خواستم بگویم. باید کاغذ و قلمی کنار دستم بگذارم و تیترها و رئوس را یادداشت کنم تا بعد بتوانم درباره ی آنها بنویسم. اصلا بگذار درباره ی همین بگویم. اینکه چرا باید کاغذ و قلمی کنار دستم بگذارم تا تیترها و رئوس را روی آن بنویسم. آخر در آن واحد روی بیش از یک کار نمی توانم تمرکز کنم. البته الان دارم سعی می کنم بهترش کنم. پیشرفت هایی هم داشته ام. و بیشتر پیشرفتم مرهون همین است که باور نمی کنم روی بیش از یک کار نتوانم تمرکز کنم. هر گاه اراده کرده ام توانسته ام. مثل این می ماند که مغزم به من می گوید من خیلی توانایی ها دارم که ازشان استفاده نمی کنم چون تو از من نمی خواهی. بخواه تا به تو نشان دهم چه کارها که می توانم انجام دهم. و بعد قهقهه ی بلندی می زند از مستی قدرتش.

آهان و یک چیز دیگر. چیزی که چندروزی است در تکاپوی نوشتنش هستم پیش از آنکه باز فراموشش کنم و مشغول کند و کاو در هزارتوی ذهنم شوم تا باز بیابمش. می خواهم بگویم بدجور سر چندراهی های زندگی مانده ام. این را رها کن. نمی خواهم درباره اش صحبت کنم. بجایش این را بگویم که "سرشار از شور زندگی" شده ام این روزها. آخر نمی دانم از کجا به دلم برات شده که عاقبت به خیر نخواهم شد. یعنی گمان نمی کنم که این زندگی طبیعیم چندان دوام داشته باشد. به جایی خواهم رسید که پر از درد و رنج جان فرسا خواهد بود. نمی دانم. شاید هم اصلا اینطور نشود. گفتم که، فقط اینطور به دلم برات شده است. ولی یک مزیت فوق العاده دارد. زندگی را برایم بینهایت زیبا کرده است. مثل این است که به من گفته اند چند روز دیگر وقتت تمام است. هر چه می خواهی در همین مدت انجام بده. و اصلا مگر واقعیت زندگی غیر از این است؟ منظورم این است که فارغ از اینکه من عاقبت به خیر بشوم یا نشوم، بالاخره یک روز باید بمیرم. حالا با رنج جان فرسا یا بدون آن. ولی بالاخره باید اینجا را ترک گویم. به همین خاطر است که پر از شور زندگی شده ام. مثل کسی که مخدرهای روان گردان مصرف می کند. عنبیه ی چشمم بر روی جهان بازتر شده. مغزم از رخوت درآمده. دنیا به چشمم روشنتر شده است. نا امید نیستم. مایوس نیستم. نا شکر نیستم. سعی می کنم با تمام وجود از زندگی لذت ببرم. از خوب لباس پوشیدن خوشم می آید. عاشق رقصم. موسیقی جاز و تکنو را بیش از پیش دوست می دارم. با همه مهربانم و ادا و اطوار آدم ها رو وقعی نمی گذارم.

و یک چیز دیگر. ساعات مطالعه ام را افزایش داده ام. خیلی دوست دارم قبل از اینکه زمان عاقبت نه به خیریم فرا رسد به آرزویم برسم. خیلی وقت است آرزو دارم معتاد کتاب شوم. یعنی اگر روزی چیزی نخوانم احساس بدی داشته باشم. اینبار جهدم را جمع تر کرده ام. سعی می کنم همیشه چیزی همراهم باشد برای خواندن. هر شب قبل از خواب اینقدر می خوانم تا چشم هایم سنگین شود.

آخرین چیزی که می خواهم بگویم از دنیان درونم است. خیلی وقت است که گاه و بیگاه سری به این دنیایم می زنم. یعنی راستش خودم هم نمی دانم اولین باری که پا به آن گذاشتم کی بود. ولی تا آنجا که یادم است، اوایل خیلی شفاف نبود. یعنی مثل این بود که در فضایی معلق بوده باشم. یا در ژله ای. بعدتر ها شفاف تر شد. مثل بیابانی بود فراخ که من وسط آن ایستاده بودم. کران نداشت. فقط تپه های کوتاه بود. الان هم هنوز همانجایم. ولی یک چیز را تغییر داده ام. دارم آنجا برج و بارو بنا می کنم. درست مثل ساختمان های واقعی. هربار که می روم بیشتر می سازم. و چه لذت بخش است. دنیایی است فراخِ فراخ که هیچ مزاحمی در آن نیست. اصلا هم محدودیت های اینجا را ندارد که یک متر ساختمان به اندازه ی پول خون پدرت باشد. هر چه بخواهی در هر ابعادی و با هر شکلی می توانی بسازی. کاملا مقهور اختیارم است. خلاصه اینکه آنجا خیلی خوش می گذرد. حداقل از این دنیای آدمیان بهتر است. اگر بتوانم توازنی بین بودنم در هر دو این جهانها بسازم معرکه می شود. تا ببینم که چه شود.

قمار

2011-04-18T13:32:00.001+08:00

17apr2011

قمار کردم و باختم. به همین سادگیه. بفهم. من قمار رو باختم.
من قمار باز خوبی نیستم. اینم به همین سادگیه. از اول زندگیم همین مزخرفی بودم که الان هم هستم. یه بازنده!

کلمه بود و دیگر هیچ نبود

2011-04-10T13:09:00.003+08:00

10Apr2011

هنگامیکه به خاطره ای می اندیشیم، ناخوداگاه آنرا شیرین می یابیم. حتی برخی از خاطرات تلخ را. حتی درد بیماریها را. انتظار دلهره آور را. نارفاقتی ها را. آسیب ها را. فراق ها را. شیرین می یابیم یعنی اینکه در آن ته قلبمان به گونه ای از آن لذت می بریم و برایمان خوشایند است.

نکته ای که نویسنده ی "ترس و لرز" مطرح کرده است و به گمانم جای اعراب دارد این است که در داستان ابراهیم آنچه که معمولا از داستان حذف می شود اظطراب ابراهیم در راه است. در مسیری که برای قربانی کردن اسحاق می پیماید. حذف این اظطراب است که تفسیری نادرست از ابراهیم و از ایمان ابراهیم به دست می دهد. چه آنچه محرک ایمان ابراهیمی است، همین اظطراب است. ما نیز در مرور خاطراتمان همین کار را می کنیم. خاطراتمان را بدون در نظر گرفتن بعد زمان به خاطر می آوریم. یعنی همه اش را یک جا و بصورت یک توده ی واحد به خاطر می آوریم. و به همین دلیل، ما نیز احساساتمان در آن مدت را از خاطره حذف می کنیم. آنچه که برایمان پررنگ است ابتدا و انتهای خاطره است و نه حس ها و اظطراب ها و خوشی ها و دردها و لذت های آن. وقتی که به یاد تبی سخت می افتیم، آن درد را مجددا احساس نخواهیم کرد. و اگر یک روز زیبای بهاری در میان جنگلی را به خاطر آوریم، فقط خوشایندی آنرا به یاد می آوریم نه گرمای مطبوع آفتاب را.

به نظر می آید که مغز اینکار را بصورت خودکار انجام می دهد. یعنی اگر قرار باشد خاطره ی دردی همراه با درد باشد، زندگی بسیار سخت و طاقت فرسا خواهد بود. مغز سعی می کند در "حال" زندگی کند و حتی در مرور خاطرات نیز آنرا با حس اکنون به خاطر می آورد. در یک روز زیبا حتی خاطره ی تبی سخت نیز چندان ناخوشایند نیست! همانگونه مرور زیباترین خاطرات در حالیکه درد مکشید یا اظطراب دارید تهوع آور است!

ولی آنچه اهمیت پرداختن دارد اینکه، مغز فقط تنظیمات خودکار ندارد. بصورت دستی هم میشود آنرا استفاده کرد. یعنی می شود خواست که مرور خاطرات با حذف بعد زمان صورت نگیرد. بلکه همراه آن باشد. یعنی اگر در اتاقتان در حین مرور خاطره ای از بهاری دلنشین با بوی عطر سنبل، نفس عمیقی بکشید، بوی سنبل را با تک تک سلولهای مغزتان حس کنید. و خنکای هوای را.

یک نتیجه ی شخصی می خواهم از این بحث بگیرم. و آن اینکه می توان حس ها را از مبدا آن، یعنی از حواس پنجگانه ی خود، تا حدودی متمایل به سمت مغز کرد. یعنی حس کردن چیزی بدون تحریکی از سوی حواس پنج گانه یا با تحریکی ضعیف از طرف این حواس. و البته نه بصورت مطلق. و نه دقیقا با همان کیفیت. ولی اتفاقا تمرین این حرکت توانایی حس احساساتی را می دهد که در حیطه ی تجربه ی نزدیک و مستقیم حواس پنج گانه مان نیست.

اگر از دره ای سقوط کنید احتمال زنده ماندن چندان زیاد نیست. پس حس این سقوط چندان در دسترس نیست مگر اینکه بخواهید این تجربه، آخرین تجربه ی شما باشد. ولی اگر اتفاقا کسی چنین تجربه ای داشته باشد، مغز می تواند با ایجاد تحریکات مصنوعی آنرا فرض کند. و شما حسی خواهید داشت بدون تحریکات مستقیم خارجی از تجربه ای بی نظیر.

مهمتر در این کار ارتقای کیفی احساسات است. که با واسطه ی "کلمات" امکان پذیر می شود. می توان "کلمات" را حس کرد. می توان تجربیات نگاشته شده توسط دیگران را حس کرد. می توان درد را در "آزردگان"، عشق را "بار هستی"، کودکی را در "وینی پوه و کریستوفر رابین"، تخیل را در "دنیای سوفی"، بهت را در "بیگانه"، اظطراب را در "ترس و لرز"، عظمت را در "ضیافت" و حتی اسب بودن را در "خولستومر" حس کرد. اگر تجربه ی درد فراق عاشقی دلسوخته را از راه کلمات داشته باشید، این تجربه محرکی قوی در نگه داشتن و مراقبت از عشق خود به شما می دهد. اگر تجربه ی اظطراب ایمان را از طریق کلمات داشته باشید، بهتر دعا می کنید. اگر تجربه ی عظمت را داشته باشید، جهان را پیچیده تر میبینید. اینگونه است که دیدن فیلمی یا خواندن رمانی، تبدیل به خاطره ای برای شخص می شود که گویی در آن حضور داشته است. صاحب چیزی می شود که گاه بسیار نادر و گران و کمیاب است. لازم نیست به اکناف عالم سفر کرد. با کلمات هم می توان "حس" کرد. و هرگز عظمت دنیای خارج به عظمت دنیایی که کلمات خلق می کنند نیست!!!

مسخ

2011-04-05T19:56:00.000+08:00

درداستان مسخ کافکا پسر مسخ شده بود که تبدیل به سوسکی غول پیکر شد یا خانواده اش که آرزوی مرگ او را کردند و پس از مرگ او به تعطیلات رفتند؟ مستندی درباره ی مردی هندی دیدم که کار و دانشگاه را رها کرده بود و زندگی خویش را وقف تغذیه و کمک به فقرا نموده بود.

همیشه از خود می پرسم که زندگی چقدر ارزش مسخ شدن را دارد؟ و مرز این مسخ شدگی کجاست؟

از گریستن نهراسیم- نوشته ای از مسیح علینژاد

2011-03-30T11:12:00.000+08:00

از گریستن نهراسیم
***
زن لیبیایی مقابل دوربین ها فریاد می زد که به او تجاوز شده است، صدایش در گوش جهان پیچید و بیشتر از صدای آن همه انسان که کشته شدند، انگار گریه های او قذافی را رسوای جهان کرد....برایش گریه می کنم، همپایش گریه می کنم....

مرد سوریه ای را با صورتی خونین روی زمین می کشند و من میان آن همه کلمات عربی هیچ نمی فهمم اما برایش گریه می کنم، همپایشان گریه می کنم....

بعد از خواندن مصاحبه ی مادر دستفروش تونسی که خود را آتش زده بود و شد دلیلِ خیزشِ خاورمیانه، در خود گریه می کنم وقتی پیرزن می گوید خوشحال است از اینکه مرگ فرزندش موجب انقلاب و بیداری در خاورمیانه شده است....

بعد از هر مصاحبه با خانواده ای که عزیزش را در کهریزک، کفِ خیابان، بر چوبه ی دار و یا در شب سور و بزمِ آخرین چهارشنبه ی سال و در جای جای جای ایران انگار کشته اند گریه می کنم وقتی که او مجبور است مو به مو در مصاحبه اش شرح دهد زخم هایی که دیده است و یا از جنازه ای که هیچگاه تحویل نگرفته است...

همیشه بعد از هر مصاحبه پر از اضطراب می شوم که مبادا نا امن شوند، وقتی برادر صانع ژاله بعد از مصاحبه با صدای آمریکا دستگیر شد، ترسیدم از اینکه اگر مصاحبه اش با من بود، چقدر باید فشار را تحمل می کردم و چقدر باید گریه می کردم.....خلاصه دلیل برای گریه آنقدر زیاد است که گاهی بی دلیل هم گریه می کنم. با دیدن یک گربه ای که می شلد، با دیدن پیرزنی که زیادی قوز کرده است، هر چیزی به سادگی آب خوردن می تواند اشکم را در بیاورد. بیماری است، افسردگی است، هر چه است روزی دست کم چند وعده می نشینم یک دلِ سیر گریه می کنم و فکر می کنم حال خیلی ها مثل حال من است .....به اندازه ی تمام دریاهای خاورمیانه اشک ریخته ایم این سال و هنوز هم هوای خانه و خاور سنگین است انگار.

با صورتی که کج و معوج و زشت شده است از گریه و از ابهتِ مادرانه هم به شدت کاسته است می گویم: دو دقیقه، فقط دو دقیقه فرصت بدی توپ توپ می شوم....

ـ توپ توپی، چون بلدی گریه کنی، به گلدونِ گلی که برایت خریدم کمی آب بده، قول می دهم حال تو و حال آن گلی که یک هفته به آن آب نداده ای یکجا خوب می شود، اصلا هر وقت گریه داشتی برو پای گلدون و ببار....

...و این اولین هدیه و تنها هدیه ای است که از پسرکِ همه ی رویاهایم گرفته ام. یا من مادری نیمه بوده ام یا کسی نبود که به او یاد بدهد باید گاهی برای مادر، سنگ خیابان باشد یا برگ افتاده بر زمین را به عنوان هدیه به خانه آورد؛ ببین چه معجزه می کند....

حالا هر وقت گریه دارم، هر وقت بغض دارم، هر وقت بی قرارم یاد این می افتم که باید به این گلِ زیبا که عضو جدید خانه ی دو نفره ی ماست هم آبی برسانم که نخشکد....گریه هم طراوتِ جان من است، از گریستن نهراسیم گاهی آرام برخویش و در خویش بباریم تا روحمان زلال و تازه شود. آنچه باید رخت بربندد گریه های آلوده به ریایی پای منبر و مناره است اما بر راز اندوهِ برآمده از غم و دردِ صادقانه، بر گریستِن با خود و در خویش خرده نباید گرفت، جهان هیچگاه خالی از درد نمی شود که خالی از اشک بخواهیم اش. خنده و گریه به یک اندازه قابل ستایش اند و زیبا چنان که آب و آتش.

و سید علی صالحی انگار ما را تکرار می کند در کلمه به کلمه ی این شعر:

از خانه که می آیی تحملی طولانی بیاور

یه دستمال سفید ، پاکتی سیگار ، گزینه شعر فروغ

و تحملی طولانی بیاور

احتمال گریستن ما بسیار است....

پی نوشت:
حسین پناهی نازنین در اول کتابی که از او به هدیه دارم نوشته است:

به دختری با موهای وزوزی که زود گریه می کند، زود می خندد و همیشه از کفش هایش ناراضی است.

دوچرخه

2011-03-25T18:26:00.004+08:00

3.25.2011

بیخود نمیگن آدم رو سگ بگیره ولی جو نگیره. البته خیلی هم جو گیری نبود. بالاخره باید شروع می کردم. ولی شاید نه اینطور. با یه کوله پشتی شش کیلویی. و یه شکم پراز ناشتا. و نه وقتیکه با دنده ها بلد نیستی کار کنی. همین جوری ها میشه که کنار پیاده رو ولو میشی و بالا میاری هر چی رو خورده بودی. درس اول اینکه هیچوقت با شکم پر سوار دوچرخه نشو. حداقل نه با یک عالم بار و چرخ های کم باد. اون هم در مسیری که بیشترش سربالایی باشه.

چند وقتی میشه که صبح ها زودتر از خواب بیدار میشم. علتش رو فهمیدم. دمای کولر رو که بیشتر کنی؛ یعنی بجای 25 بزرای روی 26، کلی در بیدار شدنت توفیر ایجاد می کنه. مثل همیشه یه صبحانه مفصل. حوصله دوش گرفتن نداشتم. موهات که بلند بشه، خشک شدنشون هم میشه مصیبت عظمایی برای خودش. اینقدر که از دوش صبح گاهی پشیمونت می کنه. دوچرخه رو برداشتم با آسانسور بردم پایین. یعنی دم در آسانسور که رسیدم خودش باز شد و کارگر میانسالی که راهروها رو تمیز می کنه اومد بیرون. افسوس که زبون همو نمی فهمیم وگرنه بهش می گفتم که لبخندهاش رو به اندازه های لبخندهای یک مادر دوست دارم.

درس دوم اینه که پدال ها رو نباید برعکس بچرخونی چون زنجیر رو در میبره. ولی خوشبختانه جا زدن زنجیرش کار ساده ای بود. جاش انداختم و یه دوری در خود مجتمع زدم و بعد حرکت کردم به سمت دانشگاه. اول مسیر سرپایینی بود و کلی حال داد. اوایل صبح و جنگل و پرنده و باقیش رو دیگه خودتون بخونید. خوب بود تا اینکه به سربالاییش رسیدم. بیشتر مسیر همینجوریه. شیب نسبتا تندی داره. سربالایی رو که تموم کردم دیدم دیگه نمی کشم. فشارم افتاده. همونجا زدم کنار و روی پیاده رو به یه صندوق تقسیم برق تکیه دادم و پاهام رو کشیدم. حالم واقعا بد بود. به شدت احساس می کردم می خوام بالا بیارم ولی نمی دونم چرا سعی می کردم جلو خودم رو بگیرم. یعنی با اینکه می دونستم بالا آوردن راه علاجم هست ولی زور بیخود می زدم. تا اینکه همونجا بالا آوردم. روی پیاده رو. اصلا خوشم نیومد که پیاده رو گثیف کردم. ولی خب با بارون اول شسته میشه!

مرده ی اعتماد به نفس خودم هستم. از وسط های راه دستم اومده بود که اینجوری نمی شه. منتها بیخیالش نشدم. القصه اینکه بعد کمی که حالم جا اومد، دوباره راه افتادم. در دانشگاه هم سر یه ایستگاه اتوبوس ایستادم و نفسی چاق کردم. گمونم یه چرت کوچیک هم زدم همونجا. خوابم تو دستمه! و بعد هم رفتم دانشکده. دوچرخه رو همونجا به یه میله قفل کردم. آبی به سر و صورتم زدم . یه کوکا خریدم. شنیده بودم برای حال و روزکسانی مثل من خوبه.

شاید دوچرخه رو بزارم فعلا دانشگاه بمونه. نمی دونم. ولی بیخیال دوچرخه سواری نمی شم.

ترس و لرز

2011-03-14T21:09:00.001+08:00

3.14.2011

در ایمان، فرد خدای انسانها را تو خطاب می کند و در رابطه ی خصوصی با او قرار دارد. فرد به عنوان فرد در رابطه ای مطلق با مطلق وارد می شود. این همان حیطه ی تنهایی عظیم است؛ با همراه نمی توان به آن وارد شد، در آن هیچ آوای بشری شنیده نمی شود؛ هیچ چیز نمی تواند در آن تعلیم یا تبیین شود. از این پس وسوسه همانا اخلاق، یعنی کلی، است. همچنین، در حالیکه که قهرمان تراژدی می تواند خود را بیان کند، همسرایان و اشخاص دیگر را شاهد بگیرد شهسوار ایمان جز برای خدا و جز برای خویش عمل نمی کند؛ او از وساطت سرباز می زند؛ او نمی تواند سخن بگوید زیرا این به معنای ترجمه ی خویش به زبان و بنابراین به امر کلی است. او نمی تواند در کسی که ناظر اوست جز احساس خوف مذهبی، و نه احساس ترحم، برانگیزد. می توان گفت حتی نمی تواند با خودش سخن بگوید. (ص12)

ایمان با خدا زورآزمایی می کند، اما با بی قدرتیش خدا را خلع سلاح می کند. در لحظه ی، آنجا که امید برایش محال جلوه می کند –اما با این همه آنرا انکار نکرده است –شهسوار ایمان چشمانش را می بندد. انسان به تمامی فهمش بدرود می گوید و با همه ی ناتوانیش خود را به خدا تسلیم می کند.

مومن در شکستش پیروزیش را می یابد. شور نگون بختانه اش سعادتش خواهد شد. او بگونه ای شگفت انگیز با ناشناخته، که در آغاز همچون مرزش با آن تصادم می کرد، متحد می شود. در لحظه ی اوج، هر آنچه از آن دست شسته بود به او باز پس داده می شود –زیرا که به محال باور دارد. (ص19,20)

آنگاه برای لحظه ای از او روی برگرداند و هنگامیکه اسحاق دوباره چهره ی ابراهیم را دید دگرگون شده بود، نگاهش بی رحم و چهره اش خوفناک بود. او گلوی اسحاق را گرفت، او را بر زمین افکند و گفت: «ای پسر نادان، پنداشته ای که من پدر توام؟ من یک بت پرستم. پنداشته ای که این عمل خواست خداست؟ نه، میل من است». آنگاه اسحاق لرزید و در اضطراب خویش بانگ برآورد: «ای خدایی که در آسمانی، بر من رحم کن. خدای ابراهیم بر من رحم کن. اگر پدری در زمین ندارم تو پدر من باش!» اما ابراهیم زیر لب با خود زمزمه کرد: «ای خدایی که در آسمانی، از تو سپاسگذارم. برای او آن به که مرا یک هیولا بداند تا که ایمان به تو را از دست بدهد.»

وقتی کودک باید از شیر گرفته شودمادر پستان خویش سیاه می کند، زیرا شرم آور است وقتی پستان بر کودک ممنوع است پستان لذیذ باشد. بدین گونه کودک گمان می کند که پستان دیگرگونه شده اما مادر همان است، و نگاهش همچون همیشه عاشقانه و مهربان. خوشا به حال کسیکه به وسیله ای وحشتناکتر برای از شیر گرفتن کودک نیاز نداشته باشد. (ص37)

از ابراهیم هیچ آوای ندبه بر نمی خیزد. ندبه کردن انسانی است، گریستن با آن کس که می گرید انسانی است، اما ایمان داشتن بزرگتر است و نظاره ی مومن آمرزش بخش تر. – زمان می گذشت، امکان باقی بود و ابراهیم ایمان داشت؛ زمان می گذشت، امکان نامحتمل شد و ابراهیم ایمان داشت.

غم خوردن انسانی است، غمخواری با آنانی که غم می خورند انسانی است، اما ایمان داشتن بزرگتر است و نظاره در مومن آمرزش بخش تر. از ابراهیم هیچ غم آوایی برجا نمانده است. او مویه کنان روزهایی را که سپری می شد نمی شمرد، او با نگاه مظنون به سارا نمی نگریست و نمی ترسید مبادا پیر شود، او سیر خورشید را متوقف نکرد تا سارا و همراه با او انتظارش پیر نشود.

اگر تزلزل به ابراهیم راه می یافت انتظار فرو می گذاشت. اگر به خدا گفته بود: «چه بسا که اراده ی تو بر این قرار نگرفته باشد، از این رو من آرزوی خویش فرو می گذارم. این یگانه خواست و شادی من بود. روح من صادق است و از اینکه تو این را از من دریغ کردی هیچ بدگمانی در دل پنهان ندارم» باز هم فراموش نمی شد و بسیاری را با سرمشق خویش نجات می داد اما دیگر پدر ایمان نبود. زیرا آرزو وانهادن بزرگ است، اما بر آن استوار ماندن پس از وانهادن آن بزرگ تر است، به دست آوردن امر ابدی بزرگ است، اما بر امر زمان مند استوار ماندن پس از وانهادن آن بزرگ تر است.

آن کس که همیشه در آرزوی بهترین چیز است سرخورده از زندگی پیر می شود، و آن کس که همیشه مهیای بدترین چیز است زود هنگام پیر می شود، اما آن کس که ایمان دارد جاودانه جوان می ماند. (ص 42 تا 44)

من به هیچ روی ایمان ندارم، طبیعت به من سری زیرک بخشیده است و چنین کسی همواره در انجام دادن حرکت ایمان با دشواری عظیمی روبه روست؛ هر چند هیچ ارزش فی نفسه ای برای این دشواری، که غلبه بر آن یک سر هوشمند را فراتر از نقطه ای می برد که ساده ترین و عامی ترین فرد با سهولت بیشتری به آن می رسد، قایل نیستم. (ص56)

فلسفه نمی تواند و نباید ایمان بیافریند، بلکه باید خودش را درک کند و بداند چه چیزی را بایستی بی کم و کاست عرضه نماید، و به ویژه نباید با وادار کردن مردم به هیچ دانستن چیزی آنان را فریبکارانه از آن دور سازد. من با پیچ و خم های زندگی و مخاطرات آن ناآشنا نیستم، من از آنها وحشتی ندارم و بی باکانه با آنها روبه رو می شوم. (ص57)

آن کس که خدای را بدون ایمان دوست می دارد به خود می اندیشد، اما آن کس که خدا را مومنانه دوست می دارد به خدا می اندیشد. (ص61)

مردم معمولا به اکناف عالم سفر می کنند تا رودها و کوه ها، ستارگان تازه، پرندگانی با پروبال کمیاب، ماهیان عجیب الخلقه، و نسلهای عجیبی از انسانها را سیاحت کنند. آنان خود را به بهتی حیوانی تسلیم می کنند که به وجود خیره می شود و گمان می کنند چیزی دیده اند. من به این چیزها علاقه ای ندارم. اما اگر می دانستم شهسوار ایمان کجا زندگی می کند، پای پیاده به زیارتش می شتافتم. زیرا به این شگفتی به طور مطلق علاقمندم؛ آنی از او جدا نمی شدم؛ هر لحظه حرکات او را زیر نظر می گرفتم، خود را مادام العمر ایمن می دانستم و اوقاتم را به دو قسمت یکی برای نگریستن به او و دیگری برای عمل کردن به حرکات او تقسیم می کردم، و همه ی زندگیم را به ستایش کردن او می گذراندم. (ص63)

پسر جوانی عاشق یک شاهزاده خانم می شود و این عشق همه ی محتوای زندگی او را تشکیل می دهد، با این همه اوضاع به گونه ای است که این عشق نمی تواند تحقق یابد، نمی تواند از ایده آل به واقعیت تبدیل شود. برده های بینوا، وزغ هایی که در باتلاق زندگی گرفتار شده اند طبیعتا می گویند: «چه عشق احمقانه ای!». بیوه ی پولدار آبجو فروش نیز می تواند همسری همان قدر خوب و شایسته باشد. بگذارید آنها آسوده خاطر در باتلاقشان غار غار کنند. شهسوار تَرک نامتناهی به آنان اعتنا نمی کند؛ او از عشق خود، حتی در مقابل تمام افتخار جهان، دست نمی کشد. او احمق نیست. نخست اطمینان دارد که عشقش به راستی تمام محتوای زندگی او را تشکیل می دهد و روحش چنان سلامت و مغرور است که کم ترین چیزی را به مستی و تصادف وا نمی گذارد. او جبون نیست، نمی ترسد ار اینکه عشق را در مرموزترین، در پنهان ترین اندیشه هایش راه دهد، از اینکه بگذارد چنبره های بیشمارش را به دور هر رشته از آگاهیش بپیچد؛ و اگر عشق به عشقی ناخوشبخت تبدیل شود دیگر هرگز قادر نخواهد بود از آن جدا شود. او از اینکه بگذارد عشق در هر عصبش به لرزه در آید خلسه ای لذت آور احساس می کند، با این حال روحش همانند روح مردی که جام زهر را سرکشیده و نفوذ عصاره ی آنرا در هر قطره ی خونش احساس می کند آرام است –زیرا این لحظه، لحظه ی مرگ و لحظه ی زندگی است. وقتی بدین گونه عشق را به تماما جذب کرد و خود را در آن غوطه ور ساخت باز هم چندان صبور هست که همه چیز را بیازماید و در همه چیز خطر کند. (ص67)

این شهسوار نخست باید توان آنرا داشته باشد که تمام محتوای زندگی و همه ی معنای واقعیت را در یک خواست واحد جمع کند. اگر انسان فاقد این تمرکز، این فشردگی، باشد، اگر روح او از آغاز در کثرت پراکنده باشد هرگز به نقطه ی انجام این حرکت نخواهد رسید. (ص68)

او این راز بزرگ را دریافته است که حتی در عاشق بودن نیز باید خود بسنده بود. او دیگر بگونه ای متناهی به کارهای شاهزاده خانم توجه نمی کند و همین ثابت می کند که او حرکت نامتناهی را انجام داده است. در اینجا فرصت آنرا داریم که دریابیم آیا حرکت شخص راستین است یا دروغین. کسی بود که او نیز گمان می کرد حرکت را انجام داده است اما با گذشت زمان و با تغییر رفتار شاهزاده خانم مثلا ازدواج او با یک شاهزاده- روح او نیز قابلیت ترک را از دست داد. از اینجا دریافت که حرکت را بدرستی انجام نداده است، زیرا آن کس که حرکت ترک را به گونه ای نامتناهی انجام داده باشد به خود بسنده است. (ص71)

ایمان هیجانی زیباشناختی نیست، بلکه بسی عالیتر است، درست بدین خاطر که ترک را پیش فرض می گیرد؛ ایمان غریزه ی بی واسطه ی قلب نیست بلکه پارادوکس زندگی است. (ص74)

پارادوکس ایمان... پارادوکسی که می تواند از یک جنایت عملی مقدس و خداپسندانه بسازد، پارادوکسی که اسحاق را به ابراهیم باز پس می دهد، پارادوکسی که هیچ استدلالی آنرا نمی گشاید، زیرا ایمان دقیقا از همان جایی آغاز می شود که عقل پایان می یابد. (ص81)

گرچه ابراهیم ستایشم را بر می انگیزد اما در همان حال مرا می ترساند. آن کس که خود را نفی و بخاطر تکلیف قربانی می کند، متناهی را وا می گذارد تا نامتناهی را به چنگ آورد و چنین کسی به قدر کافی ایمن است. قهرمان تراژدی یقینی را وا می گذارد تا یقینی تر را به چنگ آورد و چشم نظاره گران با اعتماد به او دوخته است. اما آن کس که کلی را وا می نهد تا چیز عالی تری را به چنگ آورد که کلی نیست، چه می کند؟ آیا ممکن است این کار چیزی جز یک وسوسه باشد؟ و اگر ممکن است، ولی فرد خطا کند چه راه نجاتی برایش ممکن است؟ او همه ی رنج قهرمان تراژدی را تحمل می کند، شادی زمینی اش را نابود می کند، از همه چیز می گذرد و شاید در همان لحظه خود را از شادی والایی، که چنان برایش گرانبهاست که می خواست آنرا به هر بهایی به چنگ آورد، محروم می کند. هر کس او را نظاره کند نه می تواند او را بفهمد و نه با اعتماد به او نگاه کند. شاید هدفِ مردِ ایمان، شدنی نیست، زیرا غیر قابل تصور است. یا اگر شدنی باشد، اما فرد خواستِ خدا را بد فهمیده باشدچه راه نجاتی برایش باقی می ماند. قهرمان تراژدی به اشک نیاز دارد و آنرا طلب می کند، و کجاست آن چشم مشتاق که چنان خشک باشد که با آگاممنون نگرید، اما کدام روح چنان سرگشته خواهد شد که بخواهد بر ابراهیم گریه کند؟ (ص87)

چیزی که مرا بزرگ می کند کاری است که انجام می دهم نه اتفاقی که برایم می افتد، و بی گمان هیچ کس بخاطر بردن جایزه بزرگ بخت آزمایی بزرگ نخواهد شد. حتی از مرد دون پایه می خواهم (ص91)

مسخره و عجیب است که درست در عصر ما، که هر کس قادر به انجام عالیترین کارهاست، شک در نامیرایی نفس می تواند چنین شایع باشد؛ زیرا اگر شخص فقط، اما واقعا، حرکت نامتناهی را انجام داده باشد به دشواری می تواند شکاک باشد. تنها نتایج شور سزاوار ایمان، یعنی قانع کننده اند. خوشبختانه زندگی در این مورد مهربانتر و وفادارتر از آن است که این خردمندان گمان می کنند، زیرا هیچ کس، حتی دون پایه ترین کسان را نیز طرد نمی کند؛ ونیز هیچ کس را فریب نمی دهد زیرا در جهان روح تنها کسی فریب می خورد که خودش را فریب دهد. عقیده ی عمومی و عقیده ی من نیز، اگر به خود اجازه ی داوری دهم، این است که خرد اعظم ورود به صومعه نیست، اما به هیچ روی بر این گمان نیستم که در زمانه ی ما که هیچ کس به صومعه نمی رود هیچ کس از آن ارواح جدی و عمیقی که در صومعه آرامش یافته اند بزرگتر است. صرف همین ایده، یعنی بار زمان را بر دوش آگاهیِ خود گرفتن، به آگاهی زمان دادن تا با کوششی خستگی ناپذیر هر اندیشه ی پنهانی را کاوش کند به گونه ای که، اگر در هر لحظه حرکت را به لطف آنچه که در انسان از همه برتر و مقدس تر است انجام ندهد، بتواند با اظطرابی هراس آور، و اگر نه به شیوه ای دیگر لااقل بوسیله ی اظطراب، کششهای تیره ای را که در زندگی هر انسانی مخفی است کشف کند، در حالیکه با زندگی در جامعه با دیگران همه ی اینها را به سادگی فراموش می کنند، به سادگی از آنها طفره می روند خود را در جذر و مد بسیاری شیوه ها حفظ می کنند و فرصت از نو آغاز کردن را بدست می آورند- آری اگر فقط همین ایده اگر با ارج شایسته نگریسته شود به نظر من قادر است بسیاری کسان را در عصر ما، که گمان می کند به اوج برین رسیده است، مهذب کند. اما مردم در زمانه ی ما چندان رغبتی به اینگونه چیزها ندارند، در زمانه ای که گمان می کند به اوج رسیده در حالیکه هیچ عصری همچون این عصر به مضحکه دچار نشده است؛ و نمی توان فهمید که چرا این عصر هنوز با تکوینی خلع الساعه قهرمانش را، شیطانی را که سرسختانه نمایشنامه ی ترسناکی را اجرا می کند که کل عصر را به خنده وا می دارد بی آنکه بداند که به خودش می خندد، نزاده است. آیا زندگی مستحق چیزی جز تمسخر است وقتی که در بیست سالگی گمان می کنند به قله ی دانایی رسیده اند؟ و با این همه این عصر کدام جنبش عالی تر را، پس از اینکه صومعه رفتن متوقف شده است، یافته است؟ آیا این یک دنیا گرایی قابل تحقیر، عافیت طلبی و بزدلی نیست که در صدر مجلس نشسته و با ذلت به آدمیان تلقین می کند که بزرگترین کارها را انجام داده اند و خائنانه آنها را از دست زدن به کمترین کاری باز می دارد. (ص131)

قهرمان تراژدی چیزی از مسئولیت وحشتناک تنهایی نمی داند. به علاوه او تسلای گریستن را در اختیار دارد همراه با کلیتمنسترا و ایفیژنی ندبه می کند –آری اشکها و گریه ها تسلی بخشند اما آه های برنیامدنی شکنجه اند. (ص147)

زندگی

2011-03-10T00:12:00.001+08:00

گفت: زندگی در زمین جریان دارد. پس برای زندگی کردن روی زمین باش.
گفتم؛ هرگز وجود حاضر غایب شنیده ای؟ من در میان جمع و دلم جای دیگرست

کلمه

2011-03-04T02:36:00.000+08:00

من نمی دانم و درک نمی کنم که چرا انسانها به دنبال خارق العاده ها در جهان طبیعت میگردند. با بهتی سفیهانه به طبیعت می نگرند در حالیکه عالیترین معجزات و خارق ترین عادات در "کلمه" هاست. و براستی چه چیز برتر از "کلمه" است؟

کافه کولیسیوم

2011-02-24T18:32:00.002+08:00

2.24.2011

در Coliseum Café & Hotel نشسته ام. کافه ای قدیمی در محله ای قدیمی از کوالالامپور. که غیر از لامپهای کم مصرف و کولرهای گازی اش همه چیز دیگرش شبیه خانه ی مادربزرگم است. گیرم که لامپ ها هم در قفسی فلزی است با لایه ای از چربی به ضخامت خود فلز. و کولرهای گازی هم اغلب پنجره ای. و باز قدیمی. غیر از یک دانه ای که مدرن تر است و نشان جوانی دارد.

دیوارها تا کمر چوبی است. به رنگ قهوه ای سوخته. و همرنگ میزها و صندلی ها. میزها از قدیم همه سر پایند ولی نیمی از صندلی ها دوام نیاورده و جایشان را به فلزی ها داده اند. هر چند که این نوترها اصلا حال و هوای قدیمی ها را ندارد. یعنی وقتی که بر هر دو نشستم دستم آمد. که این صندلیهای جدید ساز ناکوک این کافه است. و حتی بیشتر از لامپ های کم مصرف اش یا کولرهای گازی اش. و چه با بی توجهی چیده شده اند پای میزها. یعنی اینکه صندلی های چوبی و فلزی از هم جدا نشده اند. نکرده اند پای یک میز فقط چوبی بگذارند و پای دیگری فقط فلزی. مثل میوه فروشی های خودمان درهم است. و آنچنان که بر می آید هر کدام از چوبی ها که رفته جایش را یک فلزی اش به ارث برده. و مثل میراث مدرنیته ی ما قَر و قاطی.

...رشته ی افکارم را پاره کرد. حال و هوایم را ریخت به هم. ساعت 9:55 بود که خیلی مودبانه مجبورم کردند کافه را ترک کنم. و چه دست گرمی داد آنکه سرآشپز به نظر می رسید. میان سال بود و لاغر اندارم. بدون ریش و با موی فر کوتاه. و با پیشبندی سفید. راهنماییم کرد به سمت در پشتی کافه...درست از وسط آشپزخانه... بگذریم...

در این کافه ی قهوه ای از رنگ و چرکِ پاک نشده، سفیدی روکش میزها خیلی در چشم است. یعنی از چرک سقف و دیوارها که بگذریم، همه چیز عجیب تمیز است. از کف گرفته تا رومیزی ها. و بر این پهنه ی سفید درجلوی هر صندلی بشقابی و پارچه ای و کارد و چنگالی. به عنوان سرویس. و البته سه نوع سس و خلال دندان و زیر سیگاری زینت میز. و منوها که به تعداد صندلی ها موجود است.

کافه سه بخشی است. یک قسمت پیشخوان و بار قرار دارد. و کلی تکه روزنامه و کاریکاتور به دیوار. و حتما از افتخارات کافه. با مبلهای چرمی قهوه ای. و هر کدام به شکلی. و زیبا. و همه از همان قدیمی ها. گویی میراث مدرنیته ی کافه هنوز مشمول حالشان نشده. و پر از دود سیگار. و بوی آبجو و عرق. بخش دیگر موازی قسمت اول است. هال مانند. مستطیلِ مستطیل. و شبیه لوژهای خانوادگی. با دو در کوچک. و یکی بزرگتر که مستقیا به خیابان راه دارد. یعنی از خیابان هم می توانی سر راست به بار و پیشخوان بروی و هم به لژ خانوادگی. شاید ملاحظه ی حال مسلمانهاست. یا شاید ملاحظه ای جیب کافه دار. درِ کوچک وسط هال به پیشخوان وصل است و تَهی، به یک هال کوچکتر از اولی. و کلوب مانند. کلوبی شاید متعلق به زمان نویی آن. نه اکنون که سوت و کور است . و از رونق افتاده. مثل صاحبش. و این بخش پشتی عجب دنج است! یعنی می توانی در میز کنج سالن بخزی و ساعتی خودت باشی و تنهاییت.

و غذا چه لذیذ. گیرم که خیلی هم گران. یعنی حداقل دوبله! حتی آب! ولی آب را که آورد خوشم آمد. تمیز بود و با باقی جاها متفاوت. هر چند که فقط لیوانی بود. و بدون مقدمات و موخرات. یعنی نه پیش دستی داشت و نه تشریفاتی. ولی در لیوان شیشه ای. پیرمرد کُندی آب را آورد. و گذاشت آنسوی میز. یارو صاحب کافه به نظر می رسید. و هرچه حرکاتش کند بود، رفتارش تند. یعنی سریع و بیحوصله. و حتی اجازه نداد ساندویچی که سفارش داده بودم را تمام کنم. که صورتحساب را آورد و پولش را گرفت.

کافه منوی مفصلی داشت. بخصوص در نوشیدنی جات. و بخصوص تر در الکلی هایش. نرخ معمول الکلی ها را نمی دانم. ولی اگر قیمت غذاها اینگونه دوبله است، خدا به داد مستانی برسد که متوجه نیستند جیبشان از کجا خالی می شود. ولی جای دنجی است. گمان نمی کنم خودشان ناراضی باشند. ساندویچی سفارش دادم. ارزانترین غذایی که دیدم. و نمی دانستم اسمش را. یا محتویاتش را. چه، قیمتش از محتویاتش مهمتر بود. هنوز هم اسمش را نمی دانم. ولی محتویاتش ترکیبی بود از مرغ و تخم مرغ و کالباس و کاهو و گوجه و خیار. لابلای دو طبقه نان تست. و عجیب لذیذ. و با کیفیت. و تمیز و مرتب. دو لقمه ی آخر را با سس خوردم. و دیدم سسش هم متفاوت است. یعنی بهتر است. بهتر از باقی جاهایی که سس را روی میز می گذارند.

جای از رونق افتاده ای به چشمم آمد. شاید هم نه. در محله ای است که در قدیم مرکز شهر بوده و اکنون بازار قدیم. گیرم که خود کافه هم قدیمی است. و اگر روزگاری کلوبی هم داشته اکنون همه شان یا مرده اند یا آنقدر علیل اند که پای آمدن ندارند. و شاید هم پیرتر های میز بغلی از همان روزهای خوشِ رونق می گفتند. نمی دانم. یعنی چینی بلد نیستم والا فال گوش می ایستادم. به هر روی، جای دنج و خلوتی است در این زمانه ی شلوغی که در آن تنهایی دست نایافتنی است. یعنی در زمانه ای که همه دم از حقوق فردی می زنند، ولی همه چیز به طرز احمقانه ای عمومی شده. و تنهایی چه گران. و در این جهان پرهیاهو رفتن به کافه ای که از هیاهویش فقط خاطره ای مانده هم غنیمتی است. حتی برای ساعتی.

بلاکش

2011-02-22T15:22:00.001+08:00

گویی سرنوشتم است فراتر از طاقت بلاکش بودن. عقل در آتش عشق بسوخت و منطق در وادی ایمان. تا بعد آن نوبت چه و که ...

باری، ای خداوند... من ابراهیم نیستم...

پل

2011-02-20T13:02:00.002+08:00

پلی یافته ام از صراط باریکتر. میان درون و برونم. خوشا به سعادت آنان که پل هاشان ظریف است و استوار. و وای به روزی که فرو ریزد.

آزاد مردی- به بهانه ی "ترس و لرز"

2011-02-18T20:48:00.003+08:00

2.18.2011

همیشه در دلم مونده بود اینو بگم. اینکه عجایب این دنیا برام عجیب نیست. عجایب جهان خارج برام عجیب نیست. همونطور که ناراحتی هاش ناراحتم نمی کنه، شادیهاش شادم نمی کنه و اضطراب هاش به اضطرابم نمیندازه مگر اینکه ربطی با جهان درونم پیدا کنه. همه چیز در این رابطه ی درون وبیرون معنی پیدا می کنه. این چیزی هست که می تونم بهش اعتماد کنم که وجود داره. که ارزش اعتنا داره.

"مردم معمولا به اکناف عالم سفر می کنند تا رودها و کوه ها، ستارگان تازه، پرندگانی با پروبال کمیاب، ماهیان عجیب الخلقه، و نسلهای عجیبی از انسانها را سیاحت کنند. آنان خود را به بهتی حیوانی تسلیم می کنند که به وجود خیره می شود و گمان می کنند چیزی دیده اند. من به این چیزها علاقه ای ندارم. اما اگر می دانستم شهسوار ایمان کجا زندگی می کند، پای پیاده به زیارتش می شتافتم. زیرا به این شگفتی به طور مطلق علاقمندم؛ آنی از او جدا نمی شدم؛ هر لحظه حرکات او را زیر نظر می گرفتم، خود را مادام العمر ایمن می دانستم و اوقاتم را به دو قسمت یکی برای نگریستن به او و دیگری برای عمل کردن به حرکات او تقسیم می کردم، و همه ی زندگیم را به ستایش کردن او می گذراندم."

باری، "ترس و لرز" می خونم. کتابی در باب ایمان. اثر کیرکگور. کتاب بسیار سنگینی هست برای فهم من. بعد از هر دو صفحه برمی گردم و دوباره می خونمش تا دستم بیاد. و تازه اون چیزهایی دستم میاد که شخصا تجربه کرده ام. یعنی اون چیزهاییش رو می فهمم که تجربیات شخصیم هستند و الان اونها رو در قالب مفاهیم سنگین و کلمات میبینم.

ولی در عین حال لذت بخشه. اینکه میبینی بواسطه ی حس و شعور پنهانت راهی رو در تاریکی رفتی و الان مسیر حرکتی که پیمودی برات کشیده میشه حس خوبی بهت میده. حتی اگه زحمات دو ساله ات رو به باد داده باشه. همه ی رشته هات رو پنبه کرده باشه. ولی خب مسلما رشته های جدیدی که می بافی مثل قدیمیه نیست. کیفیتش مثل ساز ایرانی بهبود پیدا کرده. هر چه بیشتر بشکافی و ببافی، کیفیتش بهتر میشه.

میبافی چون فکر میکنی در راه درست قرار داری. همونطور که تا قبل از خوندن این کتاب فکر می کردم. و همونطور که الان که رشته های قدیم رو پنبه کردم و دارم از نو می بافم، فکر می کنم در راه صحیح قرار دارم. برای اعتقاد به اینکه در راه صحیح قرار داری خود راه مهم نیست. ایمانت به اون راه هست که اهمیت داره. و بینشت که باید فراتر از اون راه باشه. چون اگه بینشت در حد و اندازه های همون راه باشه، هیچ وقت اونو عوض نمی کنی و به جمود می رسی. و این آغاز نابودیه. گیرم، تا زمانی که می پذیری اگه شاهدی و دلیلی برای تعویض راهت پیدا کنی؛ مردانه و آزادمردانه و بدون تعصب این کار رو انجام بدی. اینجاست که در اون بینش فرا مسیری قرار داری که نمی ذاره به جمود برسی.

بلی. برای حرکت در مسیر سعادت باید آزاد مرد بود. چه این آزاد مردی در "پای استدلالیان" باشه یا در تکیه بر "شهسواری ایمان".

کافه پیانو

2011-02-03T12:12:00.003+08:00

2.3.2011-11:30am

کافه پیانو

فرهاد جعفری-نشر چشمه- چاپ بیستم- بهار 1388- 266 صفحه رقعی

کتاب خوبی بود. با خوندنش حال کردم. ولی بر خلاف سایر آثاری که خوندم، فرازش در ابتدای کتاب بود و فرودش در انتها. به همین خاطر هم کمی دمقم کرد. با اون فراز ابتدای کتاب و حذی که ازش بردم، انتظار داشتم آخرای کتاب چیز معجزه آسایی از آب در بیاد که نیومد. ولی بی انصافی هم اگه نکنم، از بعضی جاهی کتاب خیلی لذت بردم. یکیش نحوه ی جمع کردن رابطه ی راوی با صفورا بود که اصلا جلفش نکرد و خوب بهش رسید و خوب هم پرداختش.

یکی دیگه هم اینکه شخصیتی مثل این راوی رو از نزدیک می شناسم و یکی از دوستانم هست. برای همینه که با کتاب خیلی خوب ارتباط برقرار کردم. نه اینکه خودم از این اخلاقای خزعبل داشته باشم که به واقع هم برخیشون حالم رو بهم می زنه، ولی اینکه میدیدم لنگه اش رو سراغ دارم، تصویر کتاب رو برام روشن تر می کرد.

***

این همه حرف زدم برای اینکه به تان بگویم: لباس ها اینقدر مهم اند توی بودن و توی "چگونه بودن" مان. و اگر میبینید کسی کار بزرگی نمی کند، برای این است که یا لباسی ندارد که بهش تکلیف کند؛ یا ساسا، آدم کوچکی است. (ص9)

گه ملحد و گه دهری و کافر باشد / گه دشمن خلق و فقنه پرور باشد

باید بچشد عذاب تنهایی را / مردی که ز عصر خود فراتر باشد (ص31)

بهش گفتم: زندگی ما زندگی جالبی یه هما. بین تراژدی محض و کمدی ناب؛ دائم داره پیچ و تاب می خوره. یعنی یه جور غم انگیز، خنده داره. یا شایدم یه جور خنده دار غم انگیز باشه. چیزی ام نیست که وسط شو پر کنه. همه ی نکبتی ام که دچارشیم مال همینه... همین که هیچ چی مون حد وسط نیس هما. هیچ چی مون. (ص107)

همیشه ی خدا همین طور است. بازی زنها با آدم؛ همیشه اولش حکم تفنن را دارد. اما یک کم که می گذرد؛ دو طرف می بینند که نه، خیلی هم تفننی در کار نبوده و مثل اینکه چیزهایی پشتش خوابیده که نمی شود نادیده اش گرفت.

چیزی که اولش توی دل آدم، یک نقطه ی خیلی ریز است که می توانی نادیده اش بگیری. اما همین که یک کم بهش توجه نشان بدهی؛ آنقدر بزرگ می شود که همه ی دلت را ممکن است بگیرد. (ص233)

گفتم: نمی فروخ چون تا شماره ی آخری که منتشرش کردم می دونستم اما نمی فهمیدم که ژورنالیست باید پشت سر مردم جا بگیره. ببینه مردم کجا میرن، اونم بره همون جا... حالا هر جهنم دره ای که می خواد باشه... ولی من همیشه یه چن قدمی ازشون جلوتر بودم.
عین احمقا؛ توقع داشتم اونا راه بیفتن بیان هر جا که من میرم. بعدش البته، می رفتن همونجایی که من قبل اونا رفته بودم اونجا. اما تو این فاصله که من رفته بودم و بعدش که اونا تصمیم می گرفتن پاشن بیان؛ من از اونجا رفته بودم یه جای دیگه. این شد که هیچ وخ نشد همزمان یه جا باشیم. (ص241)

رفتم سراغ نامه ی علی. که نوشته بود: خیلی عجیبه. دیگه نه فیلم، نه رمان، نه موسیقی؛ هیچ کدوم حال سابقو بهم نمی ده. معلوم نیست چه مرگم شده. تو چی فکر می کنی؟

برایش نوشتم:

خدا بیامرزدت. کارت تمام است بچه. دلت زن می خواهد.

یعنی داستانش این است که هر مردی؛ یک وقتی می رسد به اینجا که دیگر هیچ چیز حال سابق را بهش نمی دهد و خودش هم نمی فهمد که این دگرگونی از کجا آب می خورد. معنی روشن و خودمانی یک چنین وضعیتی این است که طرف، دلش یک بغل گرم می خواهد که مال خودش باشد. یعنی کار با فاحشه و تک پران و مثل آن هم پیش نمی رود. فقط یک زن و آن هم مال خود خودت؛ دوباره ردیفت می کند. وگرنه هیچ بعید نیست کارت به جنون و دیوانگی هم بکشد.

یعنی اگر بخواهی مانعش بشوی؛ چیزی نمی گذرد که عقلت ضایع خواهد شد. این است که مبادا جلوش را بگیری. اما یک راهی هست که می توانی سر این بحران که من اسمش را گذاشته ام "بحران بغل گرم مال خود آدم" شیره بمالی و برای یک چند سالی دست به سرش کنی. (ص248)

از یک فرانسوی به اسم لاروش: "جدل ها تا به این اندازه دوام نمی آوردند. اگر که تنها یک طرف مقصر بود!" (ص255)

خطاب به آقایونا!

2010-12-06T22:01:00.000+08:00

آقایونا! آقایونا! گیرم شما سنگید به سختی دگمیت، منافع و دین جعلیتان. ولی آقایونا! من هم میخ شعورم، کلامم و استدلالم را بر سنگ سخت شما می کوبم. آقایونا! من هم می کوبم با چکش اراده، تکرار و استقامتم. آقایونا! آقایونا! آنقدر می کوبم تا یا سنگ سخت شما را تراش دهم یا میخم کج شود. ولی آقایونا! دستم از کوبیدن خسته نخواهد شد.

حرکت از جهل به فهم چگونه است؟

2010-12-01T00:10:00.000+08:00

27.11.2010

بین جهل تا فهمیدن مرزی است. مرزی بین دو سرزمین. یکی بایر و به سکون کشاننده. یکی حاصلخیز و به جنبش در آورنده. در وادی فهم که باشی، با فهمیدن، هر چه بیشتر آگاه خواهی شد بر نادانسته های خویش و این است عامل حرکتت در این سرزمین. و حاصلخیز است چرا که با حرکت، بذر شعور می پاشی و هر چه بیشتر پیش روی، سرزمینی حاصلخیز تر خواهی داشت.

و اما سرزمین جهل وادی است تنها به اندازه دو جای پایی که بر آن ایستاده ای. چرا که اینجا سرزمین سکون است ولی نه سکوت. همین که به اولین جنبش در افتی، پا در محدوده ی فهم گذارده ای. اینجا وادی سکون است ولی نه سکوت. این از آن روی است که جاهل، جاهل است بر نادانسته های خویش و متصور به علم بسیار خویش. از این روی است که جاهلان بلند بلند و دراز دراز نظر می دهند. و با فریاد. لیکن دانایان می دانند که آنچه می دانند می تواند همه ی شق ها و همه ی دانایی نباشد. از این روی زاویه ای خالی برای اشتباه بودن نظر خویش در کلام دارند.

از این مقدمه بگذریم. آنچه آمد بدیهیاتی بود که همه بر آن واقفند حتی نادانان (نادانان و نه جاهلان!). که درد ایشان از جهل نیست، که از تمایل به جهل است. و باز از ایشان نیز بگذریم که درد اینان را ما قرار نیست دوا باشیم. باری، آنچه بدان می اندیشم این است که این مرز، این مرز جهل تا فهم چگونه پیموده می شود؟ از دوجنبه به این سوال بنگریم. یکی اینکه مشخصه ی پیموده شدن این مرز چیست. و یکی اینکه لوازم آن کدام است.

مقصود اینکه از کجا می توان دریافت کسی این مرز را پیموده؟ و البته حتی فرض اول مبنی بر اینکه این مرز باریک است و به حرکتی پیموده می شود نیز می تواند رد شود. بنابراین در اینجا دو کار داریم. اول اینکه فرض را به اثبات برسانیم و یا حداقل بر غلط نبودن آن صحه گذاریم. یعنی بنمایانیم که این هم می تواند حالتی از حالات متعدد مفروض باشد. و دوم هم اینکه اگر این فرض را بپذریم، با کدام نشانه می توان دریافت کسی مرز جهل را پیموده. البته نکته ای در این بین است. و آن اینکه جاهل به جهل خویش نیز جهل دارد. پس آن کسی می تواند این "پیموده شدن" را دریابد که خود جاهل نباشد. و آگاه باشد. و حال آنکه هنوز معلوم نیست نشانه ی تمایز جهل از فهم چیست! و حداقل اینکه خود فرد نمی تواند برای خویش نشانه تعریف کند. چرا که در این صورت قضیه همیشه منجر به فهم خواهد شد و شق دیگری نمی تواند داشته باشد!!! که البته می توان به تعاریف پناه جست.

ما خود را فهیم "تعریف" می کنیم و نشانه های خویش را برای فهم فرض می کنیم. در این صورت هر کس این نشانه ها را نداشته باشد فهیم نیست و جاهل است. پس انگار فهم و جهل دو اسم است بر دو گروه. بگذریم. که این خود نیز مجالی می طلبد و بحثی. و رشته اش سر دراز دارد.

و سوال دوم، و مهمتر به ظن من، اینکه چگونه می توان کسی را از جهل به فهم رهنمون شد؟ می گویم کسی را چرا که بنا بر تعریفی که بر جهل رفت، جاهل خود قادر به حرکت نیست. و باید حرکت داده شود. گیرم که هر چند قادر به حرکت نیست، ولی اراده ی آنرا باید از خویش داشته باشد. به عبارت دیگر، عبور از جهل به فهم معلول دو عامل می تواند باشد؛ یکی اراده ی جاهل برای جنبش و یکی تکان اولیه ای که وی را به حرکت در آورد. با این تفسیر، می توان جاهل مردد به سوی فهم را در مکانیک به جسم ناپایدار تشبیه کرد که پتانسیل حرکت در او موجود است ولی در عین حال به تکان اولیه ای نیز نیازمند است. لیکن این قرار گرفتن در موقعیت ناپایدار را اگر فارغ از شکل جسم بدانیم، معلول یک نیروی خارجی خواهد بود که آنرا در موقعیت مذکر قرار دهد.

حال مجددا می توان پرسید شکل گیری این اراده ی اولیه معلول چیست؟ چرا برخی جاهلان به این اراده می رسند و برخی نه. و اینکه آیا این جاهلی که به این اراده می رسد به قوه ی درونی خویش است که اینکار را می کند یا بنا بر یک عامل بیرونی؟ (معادل آن در مکانیک، جسم ناپایدار یا بنا بر شکل خود ناپایدار است یا بنا بر موقعیت) و در هر مورد، این عامل درونی یا بیرونی را چگونه می توان بوجود آورد؟

فعلا تا همینجا کفایت می کند. لیکن آنچه برای پرسش هنوز داریم؛

آیا حرکت از جهل به فهم تدریجی است یا دفعی؟ (نظر من بر دفعی بودن آن است نه تدریجی بودنش)

اگر دفعی است نقش فراموشی در این بین چیست؟

تنهایی

2010-11-23T21:07:00.001+08:00

23/11/2010

دلم برای تنهایی تنگ شده است. داستایوفسکی می گفت بدترین و غیر قابل تحمل ترین مشخصه ی زندان این است که نمی توان تنها بود. حالاست که میبینم چه درست می گوید. روزگارم در شلوغی می گذرد و با حسرت تنهایی. همیشه کسی در کنارم هست. همیشه نمی توانم با خودم خلوت کنم. چقدر دلم تنگ است برای نیم ساعتی خلوت با خودم، بغض از گفته ها و اندیشه هایم، گریه از کوچکی و عظمت خودم.

من هم مدتی است در زندانم. همیشه کسی کنارم هست بدون اینکه با من باشد. همه اش در حال شوخی یا صحبت یا درس یا ... و همه در مقابل حرف های تنهاییم خزعبل! با همه حرف می زنم ولی چقدر دلم تنگ است که نیم ساعتی با خودم حرف بزنم. برای خودم بی ارزش تر شده ام. خودم درونیم از خزعبلاتی که این خود دیگرم می زند اصلا راضی نیست.

آه تنهایی چقدر مشتاق حضورت هستم. چقدر دلتنگت هستم.

سر پیچ زندگی

2010-10-27T01:14:00.000+08:00

OCT,26,2010

مادری دو پسر زایید. خیلی زمان بعدترها بود. آن زمانی که با قطره خونی توانایی ها و بیماری های آینده ی افراد را می شد تشخیص داد. پس قرار شد یکی منشی شود و دیگری کاراگاه پلیس.

سالها از آن زمان گذشت. در دریایی دو برادر شنا میکردند تا معلوم شود کدام بیشتر می تواند پیش رود. اولی، همان که بیماری قلبی داشت و قرار بود منشی شود، آنقدر شنا کرد که تمام رمقش پایان یافت. دومی وی را به حال احتضار به ساحل بازگرداند.

سالها از آن زمان گذشت. سفینه ای به فضا می رفت با سرنشینی که خودش را بجای دیگری جا زده بود و با وجود بیماری قلبی که داشت، بازگشتی برایش متصور نبود. و در آن سازمان فضایی، کاراگاهی بود مامور به بررسی پرونده ای. اولی تمام زمین را میدید و دومی همان کف اتاق را، زیر پایش را.

این خلاصه ی آزاد فیلمی بود که سالها پیش دیده ام و نامش را نمی دانم.

زندگی حرکت در بعد زمان است. پس هر مسیری فقط یکبار پیموده می شود. اولی در این زندگی فقط به پیشروی فکر میکرد. و برای رسیدن به خواسته های مهم زندگی خوب از خود زندگی مایه می گذاشت. شاید این هم از قواعد زندگی باشد که خواسته های بزرگ ریسک های بزرگ می طلبد و مایه های ارجمند از خود زندگی.

این مرا به یاد بخشی از کتاب "بار هستی" انداخت؛

"بنابراین، چه می بایست کرد؟ می بایست (بیانیه را) امضا کرد یا نکرد؟

می توان پرسش را در این عبارت نیز مطرح کرد: بهتر است فریاد برآوریم و مرگ خود را جلو بیندازیم، یا سکوت کنیم و جان دادن تدریجی خود را طولانی تر سازیم؟

آیا پاسخی برای این پرسشها وجود دارد؟

زندگی فقط یکبار است و ما هرگز نخواهیم توانست تصمیم درست را از تصمیم نادرست تمیز دهیم، زیرا ما در هر وضعی فقط می توانیم یکبار تصمیم بگیریم. زندگی دوباره، سه باره، چهارباره به ما اعطا نمی شود که اینرا برای ما امکان پذیر سازد تا تصمیم های مختلف خود را مقایسه کنیم."

در این یکبار زندگی که دارم، در این یکبار زندگی یی که خوب و بدِ نهاییِ مسیری که پیموده ام را نمی توانم تشخیص دهم، قمار کنم آیا؟ به آنچه وعده داده شده تن در دهم یا محافظه کارانه زندگی را بی سر و صدا به پایان برم؟

یاد نهج البلاغه ی علی افتادم، آنجا که می گوید "و علی اینرا ضمانت می کند".

خداوند بی حساب می بخشد...

2010-10-09T12:56:00.002+08:00

6oct2010

یک دنیاست و بیکران رحمت و نعمت. خداوند بی حساب می بخشد، این آدمها هستند که بی حساب بر نمی گیرند. از بی کران بحر رحمت تنها به یک جرعه کفایت می کنند. خداوند گوید برگیرید هر آنچه می توانید و بنده بر نمی گیرد. رب گوید من شما را با توانایی های بی نظیری خلق کردم و مربوب می گوید همین جرعه سقف ظرفیت من است. خالق گوید به خودم قسم شما را چنان خلق کردم که این بحر را لاجرعه توانید سرکشید و مخلوق نمی پذیرد!

ایمان ندارد. به خالق ایمان ندارد و به بی کرانی دریای رحمتش. هر چند سبحه بر کف دارد و همواره ذکر خدای بر لب، لکن دریغ از ایمانی در دل. بلی، این است آدمی. که پرنده رحمت بر دوشش نشسته و می گوید بخواه...بخواه... که هر آنچه بخواهی می دهم... تو فقط بخواه...هر چه بیشتر بخواه... همانا این دنیا برای خواسته های توست... به انتظار خواستن توست.... ولی آدمی می ترسد. شک می کند. به بزرگی و رحمت خدا شک می کند. بسیار نومید می شود بی آنکه یکبار با تمام وجود امیدوارانه بخواهد... بخواهد که بهتر باشد. ثروتمند تر باشد. عالم تر باشد. خیر خواه تر باشد. نوع دوست تر باشد. قدرتمند تر باشد. با ایمان تر باشد. درس خوان تر باشد. هر چه می خواهد در اختیار داشته باشد. باد را. و برق را. و آسمان را. و باران را. و نور را. و روز را. و روح را. و زمین را. و زمان را. و خیر را. و برکت را. و امید را. و دروغ را. و شیطان را. و بهشت را. و دوزخ را. و کتاب را. و قلم را. و جبرئیل را. و کشتی نوح را. و عسای موسی را. و ید بیضای عیسی را. و قدرت ابراهیم را. و قرآن محمد را. و زلفقار علی را. و صبر حسن را. و شهادت حسین را. و سجود سجاد را. و علوم باقر را. و حیات را. و ممات را. و دانش را. و روح را. و جسم را. و همراهی دوستان را. و چیرگی بر دشمنان را. و... و عشق را... و عشق را...

فقط باید بخواهد... چرخ گردون به انتظار اوست... زمین و زمان و آسمان و فرشتگان به انتظار خواستن اویند... چیزی لازم نیست در ازا بپردازد. فقط باید بخواهد.... خداوند بی حساب می بخشد.

می خواهم یاد بگیرم هر چه بیشتر بخواهم. قدرت را و گذشت را، ثروت را وقناعت را، شجاعت را و بخشش را، ایمان را و آرزو را، رفاه را و سخت کوشی را، باران را و کِشت را، آسمان را و دل را، دوستی را و قدر شناسی را، دروغ را و انصاف را، راستی را و صداقت را، دشمنی را و احترام را، کتاب را و قلم را.... و عشق را و شور را، و عشق را و بینش را، و عشق را و تمنا را، و عشق را و صبر را، و عشق را... و عشق را.

و به سان عارفان قناعت نمی کنم. مستانه در پی همه چیز هستم. بها را خداوند می پردازد. خداوندی که بزرگترین نعمتش را، حیاتم را، بی حساب به من ارزانی کرده. خداوند بی حساب می بخشد. بخشش او را می خواهم. بهشتش؟ چندان برایم مهم نیست. من کَرَم او را می خواهم. و فضل او را. هر چه که باشد.

بلی، ای دریغ از من اگر مستم نسازد آفتاب...

پی نوشت: تحت تاثیر "خاطرات یک مغ"

بوی خدا

2010-09-09T12:07:00.002+08:00

9sep2010
امشب بوی خدا را استشمام کردم. ولی دانستم تا انسانی گلی نکارد، خدا بویی به مشامم نخواهد رساند. این است سنت او.
گلکار خواهم شد.

پی نوشت: امشب جلسه ی اول اتحادیه دانشجویی بود. جنگ تمام عیاری بود (از ساعت 4بعد از ظهر تا 11:30 شب). ولی کرسی های خودمون رو گرفتیم. ناشکری نمی کنم ولی ای کاش دوستانمون در گرفتن "حق" ثابت قدم تر می بودن.

هامون / Hamoon

آدمی پرنده ای است ...

آدمی پرنده ای است که هر کجا که پر کشد برای او وطن شودسرنوشت برگ ندارد آدمی که چون از بلند شاخه اش جدا شودپایمال عابران کوچه ها شود!!!

پی نوشت:

یه شعر دیگه هم هست که میگه:آدمی پرنده نیست که هر کجا که پر کشد برای او وطن شودسرنوشت برگ دارد آدمیبرگ چو از بلند شاخه اش جدا شودپایمال عابران کوچه ها شود

چرا تصمیم گرفتم زن بگیرم؟

پیام فیلم جدایی نادر از سیمین

من یک مطرود اجتماعم هستم

دکه ی بدلیجات

آهستگی

قمارباز

عشق

از داستایوفسکی متشکرم

تاس زندگی

مردی که چشم می پوشید

کوری

مرد و ماه

تهوع

رنج

Parisienne Moonlight

نوشتن برای نوشتن

قمار

کلمه بود و دیگر هیچ نبود

مسخ

از گریستن نهراسیم- نوشته ای از مسیح علینژاد

دوچرخه

ترس و لرز

زندگی

کلمه

کافه کولیسیوم

بلاکش

پل

آزاد مردی- به بهانه ی "ترس و لرز"

کافه پیانو

خطاب به آقایونا!

حرکت از جهل به فهم چگونه است؟

تنهایی

سر پیچ زندگی

خداوند بی حساب می بخشد...

بوی خدا

آدمی پرنده ای است
که هر کجا که پر کشد برای او وطن شود
سرنوشت برگ ندارد آدمی
که چون از بلند شاخه اش جدا شود
پایمال عابران کوچه ها شود!!!

یه شعر دیگه هم هست که میگه:
آدمی پرنده نیست
که هر کجا که پر کشد برای او وطن شود
سرنوشت برگ دارد آدمی
برگ چو از بلند شاخه اش جدا شود
پایمال عابران کوچه ها شود